Algerijns Parlement Bestempelt Franse Kolonisatie Unaniem Als Staatscriminaliteit

Op woensdag 24 december 2025 heeft de wetgevende macht van Algerije met een unanieme stemming een wet aangenomen die de periode van Franse koloniale overheersing, lopend van 1830 tot 1962, officieel bestempelt als een ‘staatscriminaliteit’. Dit besluit komt voort uit jarenlange eisen van Algerijnse zijde aan Parijs om het historische verleden te erkennen en compensatie te betalen. Het is een mijlpaal in de Algerijnse nationale politiek.

De volksvertegenwoordigers, gehuld in sjaals met de kleuren van de nationale vlag, beantwoordden de stemming met luid applaus en het scanderen van de leus “Lang leve Algerije!”. Dit onderstreepte het soevereine karakter van de daad. Het wetsvoorstel was volledig door de parlementariërs zelf opgesteld, en niet door de regering, wat het een extra representatieve autoriteit geeft, zeker gezien de verslechterde bilaterale betrekkingen in 2025. De aangenomen wet legt de Franse staat de ‘juridische verantwoordelijkheid op voor haar koloniale verleden in Algerije en de tragedies die dit heeft veroorzaakt’.

In de wettekst worden specifieke wandaden opgesomd die gekwalificeerd worden als misdaden van het kolonialisme. Hieronder vallen de systematische plundering van grondstoffen, buitengerechtelijke executies, fysieke en psychologische marteling, en de uitvoering van nucleaire tests in de Saharawoestijn gedurende de jaren zestig. De Algerijnse regering blijft er nadrukkelijk op hameren dat volledige en rechtvaardige schadevergoeding voor alle materiële en morele kosten die tijdens de koloniale periode zijn geleden, een onvervreemdbaar recht is van het Algerijnse volk en de staat.

Ibrahim Bougali, de voorzitter van het parlement en indiener van het wetsvoorstel reeds in januari 2025, verklaarde aan het staatspersbureau APS dat deze stap een ‘duidelijk signaal afgeeft, zowel intern als extern, dat het nationale geheugen van Algerije niet wordt uitgewist of ter discussie gesteld’. De wet introduceert strafrechtelijke aansprakelijkheid, met mogelijke celstraffen tot tien jaar, voor iedereen die de koloniale periode in openbare uitlatingen of media ‘verheerlijkt’ of goedpraat.

De periode van Franse heerschappij, die liep van 1830 tot 1962, blijft een gevoelig punt in de relatie tussen beide landen. Dit is recentelijk nog verergerd door diplomatieke spanningen, waaronder de steun van Parijs in juli 2024 aan het autonomieplan van Marokko voor de Westelijke Sahara. Deze gebeurtenissen leidden tot de ernstigste breuk tussen de naties sinds Algerije in 1962 onafhankelijk werd.

Ondanks de politieke lading wijzen deskundigen op de beperkte juridische afdwingbaarheid van de wet. Khosni Kitouni, onderzoeker naar koloniale geschiedenis aan de Universiteit van Exeter, merkte op dat deze wet ‘juridisch gezien geen internationale reikwijdte heeft en dus niet bindend is voor Frankrijk’, maar dat de politieke en symbolische waarde ervan immens is. Het officiële Parijs, vertegenwoordigd door een woordvoerder van het Ministerie van Buitenlandse Zaken, Pascal Confaure, weigerde commentaar te geven op ‘politieke debatten die in het buitenland plaatsvinden’.

De Algerijnse Onafhankelijkheidsoorlog van 1954 tot 1962 kostte volgens Algerijnse schattingen het leven aan 1,5 miljoen mensen, terwijl Franse historici uitgaan van een totaal van ongeveer 500.000 slachtoffers. Hoewel de Franse president Emmanuel Macron de kolonisatie eerder omschreef als een ‘misdaad tegen de menselijkheid’, heeft hij nooit officiële excuses aangeboden. Desondanks blijven de economische banden intact; Frankrijk is een grote investeerder en Algerije een cruciale leverancier van energiebronnen.

Het initiatief van de Algerijnse parlementariër Bougali, die sinds juli 2021 de functie van voorzitter van de Nationale Volksassemblee bekleedt, weerspiegelt een bredere trend. In 2025 hebben Afrikaanse staten hun oproepen aan voormalige kolonisatoren versneld om de misdaden van het kolonialisme te erkennen en herstelbetalingen te eisen. Dit is een duidelijk signaal dat het verleden niet zomaar begraven wordt.