Vier planeten bevestigd rond rode dwerg GJ 887, inclusief kandidaat in de leefbare zone

Astronomen hebben de aanwezigheid van ten minste vier planeten geverifieerd die rond de rode dwerg GJ 887 draaien, een ster die zich op een afstand van ongeveer 10,7 lichtjaar van ons zonnestelsel bevindt. Deze relatieve nabijheid maakt het GJ 887-systeem tot een uitzonderlijk object voor de gedetailleerde karakterisering van exoplaneten. Omdat rode dwergen de meest voorkomende sterren in ons sterrenstelsel zijn, vormen zij een prioritair doelwit in de zoektocht naar planeten. Hun geringe lichtkracht en beperkte omvang vergemakkelijken namelijk de detectie van hemellichamen met korte omlooptijden.

De resultaten van een recent onderzoek, dat is geaccepteerd voor publicatie in het tijdschrift Astronomy & Astrophysics in 2026, hebben de configuratie van dit systeem verder verduidelijkt. Een wetenschappelijke werkgroep onder leiding van K. Hartog en collega's voerde een complexe analyse uit door uiterst nauwkeurige spectrografische gegevens van de HARPS- en ESPRESSO-instrumenten te combineren met fotometrische data van de ruimtesondes TESS en ASAS. Deze veelzijdige aanpak maakte het mogelijk om de informatie over het systeem te verfijnen, waar voorheen het bestaan van twee exoplaneten met korte omlooptijden was bevestigd. Het ESPRESSO-instrument, de opvolger van HARPS, is in staat om een precisie in de meting van de radiële snelheid van 0,35 km/u te bereiken, wat overeenkomt met de detectie van een planeet met een aardse massa in de leefbare zone.

De bevestigde planeten vertonen omlooptijden van respectievelijk ongeveer 4,4, 9,2, 21,8 en 50,8 dagen. Van bijzonder belang is de planeet met een omlooptijd van 50,8 dagen, die de aanduiding GJ 887 d heeft gekregen. Deze bevindt zich naar alle waarschijnlijkheid binnen de leefbare zone van de ster — het gebied waar theoretisch vloeibaar water op het oppervlak aanwezig kan zijn. Deze planeet wordt geclassificeerd als een super-aarde, met een minimale massa die meer dan zes keer de massa van de Aarde bedraagt. Eerdere onderzoeken uit 2020, gepubliceerd in het vakblad Science, wezen al op twee objecten met periodes van 9,3 en 21,8 dagen, waarbij de laatstgenoemde een evenwichtstemperatuur van ongeveer 350 Kelvin had.

De exacte samenstelling van GJ 887 d blijft een onderwerp voor toekomstig onderzoek; op basis van de massa zou het zowel een rotsachtige planeet als een oceaanwereld of een sub-Neptunus kunnen zijn. Wetenschappers merken op dat het ontbreken van een onafhankelijke schatting van de straal het onmogelijk maakt om de dichtheid en daarmee de precieze samenstelling te bepalen. Bovendien is in de verzamelde gegevens een mogelijke vijfde orbitale verstoring waargenomen, aangeduid als GJ 887 f. Dit object zou een periode van ongeveer 2,2 dagen hebben en een massa kleiner dan die van de Aarde, hoewel dit signaal de statistische drempel voor een officiële bevestiging nog niet heeft bereikt.

Als rode dwerg vertoont GJ 887 een ongewoon laag niveau van magnetische activiteit, met een fotometrische variabiliteit van minder dan 500 delen per miljoen. Dit maakt de ster aantrekkelijker voor de mogelijke ontwikkeling van leven dan veel andere sterren van dit type. Vanwege de uitzonderlijke nabijheid is het GJ 887-systeem een prioritair doelwit voor toekomstige geavanceerde missies, zoals de Habitable Worlds Observatory (HWO) en LIFE. De hoofdtaak van de HWO is het direct in beeld brengen van ten minste 25 potentieel leefbare werelden en het spectroscopisch zoeken naar chemische biosignaturen. Toekomstige waarnemingen zullen van cruciaal belang zijn om de atmosferische samenstelling van GJ 887 d vast te stellen en het potentieel voor het ondersteunen van leven te evalueren. GJ 887 d is momenteel het op één na dichtstbijzijnde bevestigde planetaire object in een leefbare zone, na Proxima Centauri b.