Onderzoek: AI wekt nabijheid die menselijke interactie evenaart zonder bronkennis

Wetenschappers van de Universiteit van Freiburg en de Universiteit Heidelberg hebben de invloed van Kunstmatige Intelligentie (AI) op de beleving van menselijke nabijheid en zelfonthulling onderzocht. De bevindingen, gepubliceerd op 28 januari 2026 in het tijdschrift Communications Psychology, suggereren dat AI-gegenereerde antwoorden een vergelijkbaar gevoel van intimiteit kunnen oproepen als menselijke interacties, op voorwaarde dat deelnemers zich niet bewust zijn van de digitale aard van de gesprekspartner.

In emotioneel geladen conversaties, waarbij persoonlijke levenservaringen en vriendschappen ter sprake kwamen, presteerde de AI in sommige gevallen beter dan menselijke gesprekspartners in het bevorderen van nabijheid. Onderzoeker Dr. Tobias Kleinert van de Universiteit Freiburg wijt dit resultaat aan een hogere mate van 'zelfonthulling' door de AI-chatbots. De AI-modellen deelden meer zogenaamd persoonlijke informatie, wat in lijn is met de relatiepsychologie waarin kwetsbaarheid een versneller is voor het opbouwen van vertrouwen.

Een cruciale factor voor deze resultaten was de onwetendheid van de deelnemers. Wanneer proefpersonen wisten dat zij met een machine communiceerden, daalde het waargenomen gevoel van nabijheid en vertrouwen significant, wat leidde tot minder diepgaande communicatie. Dit fenomeen illustreert de psychologische drempel die mensen ervaren bij het erkennen van een niet-menselijke entiteit als een bron van emotionele intimiteit.

Deze resultaten uit begin 2026 wijzen op een aanzienlijk potentieel voor AI-systemen in domeinen als psychologische ondersteuning, zorg en onderwijs, met name via laagdrempelige diensten zoals AI-gezelschappen. De markt voor dergelijke AI-companion apps kende tussen 2022 en medio 2025 een toename van 700 procent. Prof. Dr. Bastian Schiller van de Universiteit Heidelberg waarschuwt echter voor de mogelijkheid dat individuen sociale banden met AI smeden zonder volledige bewustwording van de interactieaard, wat kan leiden tot afhankelijkheid en een mogelijke verzwakking van sociale vaardigheden in de reële wereld.

In 2026 vormt dit een urgent ethisch vraagstuk. De noodzaak voor duidelijke regelgevende en ethische kaders om transparantie te waarborgen en misbruik van deze emotionele verbindingen te voorkomen, blijft hoog. Internationale inspanningen, zoals de presentatie van ethische richtsnoeren voor betrouwbare KI in april 2019, onderstrepen de voortdurende prioriteit van AI-regulering. Bovendien is het cruciaal dat de stem van jongeren wordt meegenomen in de ontwikkeling van ethische kaders voor AI in de geestelijke gezondheidszorg, gezien hun unieke digitale leefwereld en privacybehoeften.