Thụy Điển tái khởi động tranh luận về việc gia nhập khu vực đồng Euro trong bối cảnh Eurozone mở rộng

Bộ trưởng Tài chính Thụy Điển Elisabeth Svantesson đã chính thức khơi mào một cuộc tranh luận quan trọng tại Quốc hội về khả năng quốc gia này gia nhập khu vực đồng tiền chung châu Âu. Tuyên bố này đã đưa vấn đề từ bỏ đồng krona Thụy Điển trở lại chương trình nghị sự chính trị lần đầu tiên sau hơn hai thập kỷ, kể từ sau cuộc trưng cầu dân ý lịch sử năm 2003, nơi người dân đã bỏ phiếu bác bỏ việc sử dụng đồng Euro.

Động thái mới của Thụy Điển trở nên đặc biệt cấp thiết khi Bulgaria đang tiến gần đến việc trở thành thành viên thứ 21 của Eurozone vào ngày 1 tháng 1 năm 2026. Bà Svantesson nhấn mạnh rằng để đưa ra bất kỳ quyết định nào trong tương lai, cần phải có một cuộc phân tích sâu rộng và đa chiều về những ưu điểm cũng như nhược điểm, bao gồm cả việc xem xét kỹ lưỡng bối cảnh an ninh đang thay đổi tại khu vực. Nhìn lại quá khứ, cuộc trưng cầu dân ý tư vấn về vấn đề tiền tệ diễn ra vào ngày 14 tháng 9 năm 2003 đã cho thấy 55,91% người dân Thụy Điển phản đối việc áp dụng đồng Euro, mặc dù tỷ lệ cử tri đi bầu rất cao, lên tới 82,57%.

Mặc dù theo các điều khoản trong hiệp ước gia nhập Liên minh Châu Âu (EU), Thụy Điển có nghĩa vụ phải chuyển đổi sang đồng Euro, nhưng cho đến nay vẫn chưa có một mốc thời gian cụ thể nào được xác định. Quốc gia Bắc Âu này đã chủ động chọn cách không tham gia vào Cơ chế Tỷ giá hối đoái Châu Âu II (ERM II), một bước đệm kỹ thuật bắt buộc để có thể thay đổi đơn vị tiền tệ. Hiện tại, ngoài Thụy Điển, Đan Mạch cũng là quốc gia thành viên EU không tham gia vào ERM II và giữ quyền từ chối áp dụng đồng tiền chung.

Tình hình chính trị tại Stockholm về vấn đề này vẫn đang trong trạng thái chia rẽ sâu sắc. Liên minh cầm quyền trung hữu, bao gồm đảng Ôn hòa, đảng Trung tâm và đảng Tự do, về cơ bản ủng hộ việc bắt đầu các cuộc thảo luận và nghiên cứu tiền khả thi; trong đó, đảng Tự do là lực lượng mạnh mẽ nhất ủng hộ việc gia nhập Eurozone. Tuy nhiên, khối đối lập trung tả gồm bốn đảng lớn, dẫn đầu bởi đảng Công nhân Xã hội Dân chủ, vẫn giữ lập trường phản đối kiên định. Trong khi đó, đảng Dân chủ Thụy Điển, dù đang hỗ trợ chính phủ thiểu số, đã kịch liệt phản đối việc đưa đồng Euro vào sử dụng, gọi đây là một "canh bạc đầy rủi ro" đối với sự ổn định và phúc lợi của người dân.

Ở một diễn biến khác, Bulgaria dự kiến sẽ chính thức trở thành thành viên thứ 21 của khu vực đồng Euro vào ngày 1 tháng 1 năm 2026, với tỷ giá hối đoái được ấn định là 1,95583 leva cho mỗi euro. Quá trình này là bước cuối cùng sau khi quốc gia này gia nhập ERM II vào ngày 10 tháng 7 năm 2020. Trái ngược với lộ trình của Bulgaria, các nền kinh tế lớn khác trong EU như Hungary, Ba Lan và Cộng hòa Séc vẫn chưa có kế hoạch khởi động tiến trình chuyển đổi tiền tệ vào năm 2026. Tại Bulgaria, việc lưu hành song song hai đồng tiền sẽ kéo dài đến hết ngày 1 tháng 2 năm 2026, trước khi đồng Euro trở thành phương tiện thanh toán duy nhất.

Bộ trưởng Svantesson cũng lưu ý rằng, ngay cả trong trường hợp Ủy ban Châu Âu đưa ra những khuyến nghị tích cực, việc Thụy Điển thực sự trở thành thành viên chính thức của Eurozone vẫn có thể kéo dài trong nhiều năm tới. Một cuộc khảo sát do Cục Thống kê Thụy Điển thực hiện vào năm ngoái đã chỉ ra rằng 49,5% công dân vẫn phản đối đồng Euro, trong khi chỉ có 32% người dân ủng hộ, cho thấy sự hoài nghi của công chúng vẫn còn rất lớn. Vì vậy, việc khởi động các bước phân tích hiện nay không đồng nghĩa với việc Vương quốc Thụy Điển sẽ sớm thay đổi trạng thái tiền tệ của mình.

Việc tái khởi động cuộc thảo luận này cho thấy Thụy Điển đang đứng trước những lựa chọn chiến lược quan trọng về kinh tế và chính trị trong một châu Âu đang biến động. Dù kết quả cuối cùng có ra sao, quá trình đánh giá lại này sẽ giúp quốc gia Bắc Âu có cái nhìn rõ ràng hơn về vị thế của mình trong hệ thống tài chính châu lục, đồng thời chuẩn bị cho những kịch bản phát triển dài hạn trong tương lai.