Euro Bölgesi Genişlerken İsveç'te Euro'ya Geçiş Tartışmaları Yeniden Alevleniyor

İsveç Maliye Bakanı Elisabeth Svantesson, ülke parlamentosunda Avrupa Birliği'nin ortak para birimi olan euroya geçiş potansiyeli üzerine yeni ve kapsamlı bir tartışma süreci başlattı. Bu kritik açıklama, İsveç kronunun terk edilmesi ve Avrupa para birliğine tam entegrasyon konusunu, vatandaşların euroya geçişi kesin bir dille reddettiği 2003 yılındaki tarihi referandumdan bu yana ilk kez, yaklaşık yirmi yıllık uzun bir aranın ardından yeniden siyasi gündemin en üst sıralarına taşıdı. Svantesson'un bu hamlesi, ülkenin ekonomik geleceğine dair yeni bir vizyon arayışının işareti olarak değerlendiriliyor.

İsveç'in bu stratejik adımı, Bulgaristan'ın 1 Ocak 2026 tarihinde Euro Bölgesi'nin 21. üyesi olarak birliğe katılma hazırlıkları yaptığı bir dönemde özellikle büyük bir önem kazandı. Bakan Svantesson, bu yönde atılacak herhangi bir somut adımın öncesinde, bölgedeki mevcut güvenlik dinamikleri ve ekonomik istikrar da dahil olmak üzere tüm avantaj ve dezavantajların derinlemesine analiz edilmesini şart koştu. Hatırlanacağı üzere, 14 Eylül 2003 tarihinde gerçekleştirilen danışma niteliğindeki referandumda, İsveçli seçmenlerin %82,57 gibi oldukça yüksek bir katılım oranıyla %55,91'i euroya geçişe karşı oy kullanarak ulusal para birimi kronu koruma yönünde güçlü bir irade sergilemişti.

Avrupa Birliği katılım anlaşması hükümleri gereği İsveç, aslında teknik olarak euroyu kabul etmekle yükümlü olan ülkeler arasında yer alıyor; ancak bu geçişin ne zaman ve hangi koşullarda gerçekleşeceğine dair belirlenmiş, bağlayıcı bir takvim bulunmuyor. Stockholm yönetimi, para birimi değişikliğinin zorunlu bir teknik ön koşulu sayılan Avrupa Döviz Kuru Mekanizması'na (ERM II) dahil olmayarak bu süreci bilinçli ve kontrollü bir şekilde askıda tutmaya devam ediyor. Günümüzde İsveç'in yanı sıra, Avrupa Birliği içinde eurodan muafiyet hakkını yasal olarak elinde bulunduran Danimarka da bu döviz kuru mekanizmasının dışında kalmayı tercih ederek kendi bağımsız para politikasını sürdüren bir diğer ülke konumunda bulunuyor.

Stockholm'deki siyasi yelpazede bu konu üzerindeki görüş ayrılıkları oldukça derin ve belirgin bir şekilde varlığını koruyor. Ilımlılar, Merkez Parti ve Liberallerden oluşan merkez sağ koalisyon bloku, konunun detaylıca araştırılmasını ve toplumsal bir tartışmaya açılmasını genel olarak desteklerken, özellikle Liberaller Euro Bölgesi'ne tam katılımın en ateşli savunucusu olarak dikkat çekiyor. Buna karşılık, Sosyal Demokrat İşçi Partisi önderliğindeki dört büyük merkez sol muhalefet partisi, euroya geçiş fikrine karşı oldukça sert ve sarsılmaz bir muhalefet sergiliyor. Mevcut azınlık hükümetini dışarıdan destekleyen İsveç Demokratları ise, euroya geçişin İsveç halkının ekonomik refahı ve ulusal egemenliği üzerinde "son derece riskli bir kumar" olacağını savunarak bu girişime kategorik olarak karşı çıkıyor.

Diğer taraftan Bulgaristan, 1 Ocak 2026 tarihinde 1,95583 levalık sabit bir değişim kuruyla Euro Bölgesi'nin resmen bir parçası olmaya yönelik hazırlıklarını titizlikle sürdürüyor. 10 Temmuz 2020'de ERM II mekanizmasına dahil olunmasıyla başlayan bu entegrasyon süreci, Balkan ülkesinin Avrupa ekonomisiyle tam bütünleşmesinde son aşamaya gelindiğini simgeliyor. Macaristan, Polonya ve Çek Cumhuriyeti gibi diğer büyük Avrupa Birliği ekonomileri 2026 yılı için herhangi bir geçiş takvimi sunmazken, Bulgaristan'da euroya geçişin vatandaşların uyum sağlaması için aşamalı bir şekilde yapılması planlanıyor. Bu doğrultuda, leva ve euro 1 Şubat 2026 tarihine kadar piyasada çift para birimi olarak birlikte dolaşımda kalacak ve bu geçiş süresinin ardından euro, ülkenin tek yasal ödeme aracı ve resmi para birimi haline gelecek.

Maliye Bakanı Svantesson, Avrupa Komisyonu'ndan gelebilecek olası bir olumlu tavsiye kararı durumunda dahi, İsveç'in Euro Bölgesi'ne fiilen dahil olmasının ve tüm teknik süreçlerin tamamlanmasının uzun yıllar alabilecek bir yolculuk olduğunun altını çizdi. Geçtiğimiz yıl İsveç İstatistik Kurumu tarafından gerçekleştirilen kapsamlı kamuoyu araştırması, halkın %49,5'inin euroya geçişe hala karşı olduğunu, buna karşın destekleyenlerin oranının %32 seviyesinde kaldığını net bir şekilde ortaya koydu. Bu güncel veriler, toplumdaki direncin yirmi yıl sonra bile hala ne kadar güçlü olduğunu ve başlatılan bu yeni analiz sürecinin, İsveç Krallığı'nın para birimi statüsünde yakın gelecekte radikal bir değişikliği garanti etmediğini açıkça gösteriyor.