Thông điệp Liên bang của Donald Trump: Hủy bỏ thuế quan, áp thuế AI và đòn tấn công Iran giữa bối cảnh kinh tế đầy thách thức

Vào ngày 23 tháng 2 năm 2026, Tổng thống Donald Trump đã trình bày bài phát biểu Thông điệp Liên bang đầu tiên trong nhiệm kỳ thứ hai của mình trước một Quốc hội đang bị chia rẽ sâu sắc. Sự kiện này không chỉ đơn thuần là một báo cáo thường niên mà còn được xem là lời hiệu triệu quan trọng của Đảng Cộng hòa trước thềm cuộc bầu cử tháng 11 sắp tới. Bài phát biểu diễn ra trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ dành cho vị Tổng thống này đã sụt giảm liên tục trong nhiều tháng, chỉ còn ở mức 39% theo dữ liệu khảo sát từ Reuters/Ipsos công bố vào ngày 24 tháng 2.

Thời điểm diễn ra bài phát biểu chỉ một tuần sau khi Tòa án Tối cao Hoa Kỳ, với đa số phiếu 6–3 vào ngày 20 tháng 2 năm 2026, đã chính thức bãi bỏ các mức thuế quan mà ông Trump áp đặt dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Phản ứng quyết liệt trước phán quyết mà tòa cho rằng đã vượt quá thẩm quyền hành pháp, Tổng thống Trump ngay lập tức thiết lập một khoản phí nhập khẩu toàn cầu 10% dựa trên Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Mức thuế mới này, với khả năng có thể tăng lên đến 15%, đã chính thức có hiệu lực từ ngày 24 tháng 2 năm 2026, báo hiệu ý định của chính quyền trong việc kiên trì theo đuổi các chính sách bảo hộ thông qua những cơ chế pháp lý thay thế khác.

Trong số các sáng kiến kinh tế nổi bật, ông Trump cũng công bố việc đạt được thỏa thuận với các nhà phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) về việc chi trả mức thuế cao hơn cho lượng điện năng khổng lồ mà các trung tâm dữ liệu của họ tiêu thụ. Biện pháp này được trình bày như một nỗ lực nhằm giảm bớt gánh nặng tài chính cho các hộ gia đình, khi sự bùng nổ tiêu thụ năng lượng của ngành AI đang đe dọa gây áp lực lớn lên lưới điện quốc gia và làm tăng giá sinh hoạt. Chính quyền hiện đang thúc đẩy việc ký kết các thỏa thuận không ràng buộc với những tập đoàn lớn như Google, Microsoft và Meta để họ tự gánh vác chi phí nâng cấp cơ sở hạ tầng cần thiết, trong bối cảnh chi phí năng lượng vẫn là một trong những mối quan tâm hàng đầu của cử tri.

Bài phát biểu lần này cũng trùng với dịp kỷ niệm 4 năm ngày Nga bắt đầu chiến dịch quân sự tại Ukraine vào ngày 24 tháng 2 năm 2022. Trong thông điệp của mình, Tổng thống Trump đã tái khẳng định sức mạnh vượt trội của Quân đội Hoa Kỳ và đặc biệt nhấn mạnh vào sự thành công của chiến dịch quân sự mang tên "Midnight Hammer" (Cái búa lúc nửa đêm) được thực hiện vào mùa hè năm ngoái. Chiến dịch này bao gồm cuộc ném bom vào các cơ sở hạt nhân của Iran vào ngày 22 tháng 6 năm 2025, mà Lầu Năm Góc mô tả là cuộc đột kích lớn nhất trong lịch sử của phi đội máy bay ném bom chiến lược B-2 nhằm ngăn chặn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, căng thẳng với Iran vẫn duy trì ở mức cao, minh chứng qua các báo cáo về việc rút quân một phần của Mỹ khỏi căn cứ Al-Udeid ở Qatar sau khi nơi này bị trúng tên lửa của Iran để trả đũa cho chiến dịch năm 2025.

Về chương trình nghị sự nội bộ, ông Trump đã đưa ra lời kêu gọi gay gắt đối với Đảng Dân chủ trong việc phê duyệt ngân sách để tái khởi động Bộ An ninh Nội địa (DHS), cơ quan đã bị ngừng cấp kinh phí từ ngày 30 tháng 1 do những tranh cãi không hồi kết về chính sách di trú. Phản hồi từ phía Đảng Dân chủ được đưa ra bởi Thống đốc bang Virginia Abigail Spanberger — người vừa trở thành nữ Thống đốc đầu tiên của bang này vào ngày 17 tháng 1 năm 2026 — cùng với Thượng nghị sĩ Alex Padilla. Trong khi đó, các nhà lập pháp Đảng Cộng hòa, bao gồm Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson, người đã tái đắc cử vào tháng 1 năm 2025, đã chỉ trích hành động tẩy chay bài phát biểu của một số thành viên đối lập là "đáng xấu hổ". Thêm vào đó, Thượng nghị sĩ Cindy Hyde-Smith, người đang vận động tái tranh cử vào ngày 3 tháng 11 năm 2026, cũng bày tỏ sự lo ngại sâu sắc của công chúng về giá hàng tiêu dùng tăng cao, đặc biệt là giá thịt bò, đồng thời liên kết vấn đề này với chi phí nhiên liệu và nhấn mạnh nỗ lực của chính quyền trong việc gia tăng sản lượng năng lượng nội địa.

Hướng tới cột mốc lịch sử kỷ niệm 250 năm ngày độc lập của Hoa Kỳ vào ngày 4 tháng 7 năm 2026, chính quyền đương nhiệm vẫn tiếp tục tập trung vào lộ trình bãi bỏ các quy định và áp đặt thuế quan. Mặc dù có những tuyên bố về sự tăng trưởng của tổng sản phẩm quốc nội (GDP), các nhà phân tích kinh tế cảnh báo rằng những chính sách này đang tạo ra gánh nặng tài chính đáng kể cho các hộ gia đình. Chi phí thực phẩm và dịch vụ chăm sóc sức khỏe vẫn được dự báo là những vấn đề cốt lõi, chi phối tâm lý cử tri và định hình cục diện chính trị trước khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 chính thức diễn ra.