Sau Iran sẽ là Cuba? Chính quyền Trump siết chặt áp lực sau khi nguồn cung dầu từ Venezuela bị cắt đứt

Tính đến ngày 6 tháng 3 năm 2026, chính quyền của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đang thể hiện quyết tâm sắt đá trong việc thúc đẩy sự thay đổi chế độ chính trị tại Cuba, sử dụng những biến động địa chính trị gần đây tại khu vực Caribe làm chất xúc tác. Trong một cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình CNN vào ngày 6 tháng 3, Tổng thống Trump khẳng định rằng Cuba sẽ "sụp đổ khá sớm" và ông đã chỉ thị cho Ngoại trưởng Marco Rubio trực tiếp điều hành các cuộc đàm phán. Ông Trump cũng lưu ý rằng chính quyền Cuba đang "rất khao khát một thỏa thuận" sau hơn năm thập kỷ đối đầu gay gắt với các chính sách của Hoa Kỳ.

Sự tăng tốc của tiến trình này bắt nguồn từ cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng trên đảo quốc, vốn đã bị đẩy lên đỉnh điểm sau chiến dịch quân sự của Mỹ mang mật danh "Chiến dịch Quyết tâm Tuyệt đối" vào ngày 3 tháng 1 năm 2026. Chiến dịch này đã dẫn đến việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và đưa ông về Mỹ, ngay lập tức khiến nguồn cung dầu mỏ từ Venezuela sang Cuba bị đình trệ hoàn toàn. Venezuela vốn là nhà tài trợ năng lượng quan trọng nhất của Cuba từ đầu những năm 2000; chỉ tính riêng giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 11 năm 2025, quốc gia này đã cung cấp trung bình 27.000 thùng dầu mỗi ngày, bù đắp khoảng 50% lượng dầu thiếu hụt của hòn đảo. Việc mất đi nguồn năng lượng này đã giáng một đòn nặng nề vào sự ổn định kinh tế và hệ thống năng lượng của Cuba.

Áp lực kinh tế bổ sung đã được tạo ra khi vào ngày 29 tháng 1 năm 2026, Tổng thống Trump ký một sắc lệnh hành pháp áp đặt các mức thuế trừng phạt đối với bất kỳ quốc gia nào thực hiện việc bán hoặc vận chuyển dầu cho Cuba. Động thái này nhằm mục đích cắt đứt hoàn toàn các dòng nhiên liệu chảy về hòn đảo, gây ra căng thẳng lớn cho các nhà cung cấp, bao gồm cả Mexico, quốc gia cũng đã phải ngừng xuất khẩu nhiên liệu do lo ngại các lệnh trừng phạt thuế quan. Ngoại trưởng Marco Rubio, người được biết đến với lập trường cứng rắn, hiện được định vị là kiến trúc sư trưởng của "giai đoạn mới trong quan hệ" này.

Chiến dịch gây áp lực tối đa đã làm dấy lên những lo ngại chính đáng về một cuộc khủng hoảng nhân đạo đang bùng phát tại Cuba, nơi ghi nhận tình trạng mất điện trên diện rộng và thiếu hụt nhiên liệu hàng không trầm trọng. Trước đó, các nhà ngoại giao châu Âu đã cảnh báo rằng chiến dịch này có thể gây ra một thảm họa nhân đạo đối với 10 triệu cư dân đang sinh sống trên đảo quốc.

Trước những diễn biến này, Hoa Kỳ đã thông báo về việc phân bổ 6 triệu đô la viện trợ nhân đạo để khắc phục hậu quả của cơn bão Melissa. Tuy nhiên, khoản viện trợ này được chuyển giao thông qua các tổ chức tôn giáo thay vì thông qua chính phủ Cuba, nhằm đảm bảo nguồn lực đến trực tiếp với người dân mà không qua tay chính quyền sở tại.

Chính quyền Trump hiện xem việc thay đổi ban lãnh đạo Cuba là một trong những mục tiêu chính sách đối ngoại ưu tiên, với việc Tổng thống Trump ám chỉ về khả năng "chế độ sụp đổ" do tình cảnh tuyệt vọng của hòn đảo. Tuy nhiên, ưu tiên hàng đầu của Washington vẫn là hoàn tất các vấn đề liên quan đến Iran trước khi chuyển toàn bộ sự chú ý sang khu vực Caribe.