Moldova chính thức khởi động tiến trình rời khỏi SNG để theo đuổi mục tiêu hội nhập châu Âu

Chính phủ Cộng hòa Moldova đã chính thức bắt đầu các thủ tục pháp lý cần thiết nhằm chấm dứt hoàn toàn tư cách thành viên trong Cộng đồng các Quốc gia Độc lập (SNG). Bước đi chiến lược này được xem là hệ quả trực tiếp từ lộ trình đẩy nhanh quá trình hội nhập vào không gian chung châu Âu của quốc gia này. Vào ngày 19 tháng 1 năm 2026, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Mihai Popșoi đã chính thức tuyên bố khởi động quá trình bãi bỏ ba văn kiện nền tảng cốt lõi: Hiến chương SNG ngày 22 tháng 1 năm 1993, Hiệp định thành lập SNG ngày 8 tháng 12 năm 1991 và Nghị định thư liên quan được ký kết vào ngày 22 tháng 12 năm 1991.

Theo nhận định của ông Popșoi, biện pháp này nhằm mục đích xác lập về mặt pháp lý việc Moldova thực tế đã ngừng tham gia vào các hoạt động của khối SNG, một trạng thái mà ông mô tả là đã nằm trong tình trạng "đóng băng" kể từ năm 2023. Quy trình rút lui chính thức đòi hỏi sự phê chuẩn từ phía Quốc hội đối với các văn kiện bãi bỏ, một tiến trình mà Bộ Ngoại giao dự báo sẽ hoàn tất vào khoảng giữa tháng 2 năm 2026. Tuy nhiên, căn cứ theo quy định tại Điều 9 của Hiến chương SNG, việc chấm dứt tương tác hoàn toàn sẽ chỉ chính thức có hiệu lực sau 12 tháng kể từ thời điểm thông báo bằng văn bản được gửi tới Ủy ban Điều hành SNG.

Trong suốt thời gian tham gia khối, Cộng hòa Moldova đã ký kết tổng cộng 283 hiệp định trong khuôn khổ SNG. Tính đến thời điểm hiện tại, chính quyền Chișinău đã bãi bỏ khoảng 71 văn kiện và đang trong quá trình xem xét lại khoảng 60 thỏa thuận khác. Moldova dự định sẽ nỗ lực duy trì các hiệp định kinh tế và các thỏa thuận mang lại lợi ích thiết thực cho công dân, với điều kiện chúng không gây mâu thuẫn với định hướng phát triển theo tiêu chuẩn châu Âu. Bối cảnh địa chính trị của quyết định này gắn liền chặt chẽ với mục tiêu đầy tham vọng của Chișinău là gia nhập Liên minh Châu Âu (EU), với cột mốc hoàn tất các cuộc đàm phán được ấn định vào đầu năm 2028.

Quyết định rời khỏi khối SNG của Moldova đã ngay lập tức vấp phải những phản ứng gay gắt từ phía các quan chức Nga. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Liên bang Nga, bà Maria Zakharova, đã mô tả tình hình kinh tế - xã hội hiện nay của Moldova là "thảm khốc", đồng thời nhấn mạnh sự phụ thuộc ngày càng lớn của quốc gia này vào các nguồn viện trợ tài chính từ Liên minh Châu Âu. Bà Zakharova cũng bày tỏ sự quan ngại sâu sắc về việc Chișinău mở rộng hợp tác chính trị - quân sự với Romania, một thành viên của khối NATO, điều mà phía Nga cho rằng đang làm xói mòn vị thế trung lập được quy định trong hiến pháp của Moldova.

Ở trong nước, phe đối lập do lãnh đạo Đảng Xã hội Igor Dodon đứng đầu đã lên tiếng chỉ trích gay gắt, cho rằng đường lối chính trị này hoàn toàn bị chi phối bởi các "cố vấn phương Tây" và cảnh báo về một kịch bản tương tự như "bi kịch Ukraine". Trong khi đó, các chuyên gia chính trị nhận định rằng SNG đã dần biến chuyển từ một công cụ hợp tác đa phương thành một phương tiện gây áp lực từ phía Nga. Các nhà phân tích cũng chỉ ra rủi ro rằng việc từ bỏ hoàn toàn SNG có thể khiến Moldova mất đi những hành lang hậu cần và vận tải quan trọng hướng về phía Đông, dù các thỏa thuận song phương vẫn đang nỗ lực đảm bảo quyền lợi an sinh xã hội cho người dân.