Moldavië zet definitieve stap uit het GOS in streven naar Europese integratie

De regering van de Republiek Moldavië is officieel begonnen met de juridische procedures om haar lidmaatschap van het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (GOS) volledig te beëindigen. Deze historische stap is een direct gevolg van de versnelde koers van het land richting Europese integratie. Op 19 januari 2026 kondigde vicepremier en minister van Buitenlandse Zaken, Mihai Popșoi, formeel de start aan van het proces om drie fundamentele documenten op te zeggen: het GOS-Handvest van 22 januari 1993, de GOS-Oprichtingsovereenkomst van 8 december 1991 en de bijbehorende bijlage van 22 december 1991.

Volgens Popșoi is deze maatregel bedoeld om de feitelijke stopzetting van de Moldavische deelname aan het GOS juridisch te verankeren. Hij merkte op dat de relatie met het bondgenootschap al sinds 2023 in een "bevroren toestand" verkeerde. De formele uittredingsprocedure vereist de goedkeuring van de opzeggingsdocumenten door het parlement, wat naar verwachting van het ministerie van Buitenlandse Zaken medio februari 2026 voltooid zal zijn. Desalniettemin zal, conform artikel 9 van het GOS-Handvest, de volledige beëindiging van de samenwerking pas twaalf maanden na de indiening van de officiële schriftelijke kennisgeving aan het Uitvoerend Comité van het GOS van kracht worden.

In de loop der jaren heeft de Republiek Moldavië in totaal 283 overeenkomsten ondertekend binnen het kader van het GOS. Op dit moment zijn er reeds ongeveer 71 documenten opgezegd, terwijl circa 60 andere verdragen momenteel worden herzien. Chișinău is echter voornemens om die economische en andere overeenkomsten te behouden die gunstig zijn voor de burgers en niet in strijd zijn met de Europese ontwikkelingskoers. De geopolitieke context van dit besluit is nauw verweven met de ambitieuze doelstellingen van de regering om toe te treden tot de Europese Unie, waarbij het streven is om de toetredingsonderhandelingen tegen het begin van 2028 af te ronden.

De beslissing om het GOS te verlaten heeft geleid tot een felle reactie van Russische zijde. Maria Zakharova, de woordvoerster van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken, omschreef de sociaaleconomische situatie in Moldavië als "catastrofaal" en wees op de sterke afhankelijkheid van het land van financiële steun uit de Europese Unie. Daarnaast uitte Zakharova haar zorgen over de groeiende militair-politieke samenwerking tussen Chișinău en Roemenië, een NAVO-lidstaat. Volgens haar ondermijnt deze ontwikkeling de constitutionele neutraliteit van Moldavië en vergroot het de regionale spanningen.

Op het binnenlandse politieke toneel is er eveneens verdeeldheid onder de bevolking en politici. De oppositie, onder leiding van Igor Dodon van de Socialistische Partij, beschouwt de huidige koers als een dictaat van "westerse curatoren" en trekt parallellen met een mogelijke "Oekraïense tragedie". Hij waarschuwt voor de ernstige gevolgen van het verbreken van de banden met de oosterse partners. Politicologen wijzen er daarentegen op dat het GOS in de loop der jaren is getransformeerd van een instrument voor regionale samenwerking naar een pressiemiddel van de Russische Federatie.

Hoewel bilaterale overeenkomsten de sociale bescherming van burgers in de regio moeten waarborgen, wijzen experts ook op de logistieke risico's van deze stap. Het vertrek uit het GOS zou Moldavië kunnen afsluiten van een cruciale transportcorridor naar het oosten, wat economische gevolgen kan hebben voor de handel. Desondanks blijft de regering in Chișinău vastberaden in haar keuze voor een Europese toekomst, waarbij de focus ligt op het versterken van de nationale soevereiniteit en het definitief loskoppelen van de historische invloedssfeer van Moskou.