Điểm Chí Đông 2025: Khoảnh Khắc Thiên Văn Đánh Dấu Ngày Ngắn Nhất và Khởi Đầu Chu Kỳ Ánh Sáng Mới

Điểm Chí Đông năm 2025 tại Bắc Bán Cầu đã diễn ra vào Chủ Nhật, ngày 21 tháng 12, đánh dấu thời điểm Mặt Trời đạt vị trí xa nhất về phía Nam trên xích đạo thiên văn. Sự kiện thiên văn này, xảy ra chính xác vào lúc 15:03 theo Giờ Trung bình Greenwich (GMT/UTC), chính thức khai mào cho mùa đông thiên văn, kéo dài cho đến ngày 20 tháng 3 năm 2026. Hiện tượng này bắt nguồn từ độ nghiêng cố định của trục Trái Đất, khoảng 23,5 độ so với mặt phẳng quỹ đạo của nó quanh Mặt Trời, khiến Bắc Bán Cầu nhận được lượng bức xạ Mặt Trời tối thiểu trong năm.

Trong văn hóa Á Đông, sự kiện Chí Đông là một trong 24 tiết khí, tượng trưng cho sự cực đại của yếu tố Âm (bóng tối, lạnh giá) trước khi yếu tố Dương (ánh sáng, ấm áp) bắt đầu phục hồi. Sự khác biệt về thời lượng ánh sáng ban ngày giữa các địa điểm trong Vương quốc Anh minh họa rõ nét sự biến thiên theo vĩ độ. Tại London, ngày 21 tháng 12 năm 2025 có khoảng 7 giờ, 49 phút ánh sáng ban ngày, với mặt trời mọc gần 08:03 và lặn vào khoảng 15:53. Sự chênh lệch này còn lớn hơn ở các khu vực xa hơn về phía Bắc; John O'Groats ghi nhận thời gian ban ngày chỉ là 6 giờ, 16 phút và 54 giây. Ngược lại, Truro ở phía Nam có ngày dài hơn một chút, với khoảng 8 giờ, 4 phút ánh sáng. Điều đáng chú ý là, mặc dù ngày 21 tháng 12 là ngày có đêm dài nhất, thời điểm mặt trời lặn sớm nhất tại khu vực Vương quốc Anh đã xảy ra trước đó, cụ thể là vào ngày 12 tháng 12 đối với London và Truro.

Sự kiện thiên văn này cung cấp cơ hội để xem xét các nghiên cứu vật lý cơ bản. Tiến sĩ Shyam Balaji, một nhà nghiên cứu Vật lý Thiên văn và Vũ trụ học tại King's College London, giải thích rằng điểm chí là khoảnh khắc chuyển đổi khi chuyển động biểu kiến của Mặt Trời dường như 'đứng yên' trước khi đảo ngược hướng đi về phía Bắc. Nghiên cứu của Tiến sĩ Balaji, người từng làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Sorbonne University, tập trung vào các câu hỏi cơ bản vượt ra ngoài Mô hình Chuẩn, bao gồm vật chất tối và vật lý vũ trụ sơ khai. Gần đây, nhóm nghiên cứu của ông đã công bố công trình xem xét các ứng cử viên vật chất tối, như các hạt dưới-GeV và các lỗ đen nguyên thủy, trong bối cảnh các phản ứng hóa học chưa được giải thích tại trung tâm Dải Ngân Hà, nơi có những đám mây hydro tích điện lớn.

Sự kiện Chí Đông, dù là một hiện tượng lặp lại hàng năm do độ nghiêng trục Trái Đất, vẫn liên quan đến các biến số địa vật lý lớn hơn, khi sự phân bố khối lượng trên hành tinh, bao gồm cả việc tan băng ở Greenland, có thể làm thay đổi độ nghiêng trục Trái Đất thêm khoảng 26 mm mỗi năm. Việc hiểu rõ nguyên nhân của các mùa thông qua độ nghiêng trục Trái Đất là rất quan trọng, vì sự ổn định của góc nghiêng này duy trì sự đa dạng sinh thái. Nếu trục Trái Đất không nghiêng, hành tinh sẽ không có bốn mùa rõ rệt, có khả năng dẫn đến một 'kỷ băng hà' kéo dài, đe dọa sự tồn tại của nền văn minh nhân loại theo các giả thuyết như của học giả Milankovitch.

Trong khi đó, sự kiện Chí Đông 2025 mang lại một tín hiệu tích cực: bắt đầu từ thời điểm này, thời gian có ánh sáng Mặt Trời sẽ tăng dần lên mỗi ngày, báo hiệu sự trở lại của năng lượng và sự ấm áp, một khái niệm được phản ánh sâu sắc trong triết lý Á Đông về sự tái sinh và hy vọng. Sự kiện thiên văn này, dù có những biến thiên nhỏ về thời gian và vị trí, vẫn là một mốc thời gian ổn định, khác biệt với các khái niệm lịch pháp khác như Âm lịch, vốn không phản ánh chính xác chu kỳ thời tiết do sự lệch khoảng 10 ngày so với quỹ đạo Trái Đất.