Przesilenie Zimowe 2025: Astronomiczny Początek Zimy i Najkrótszy Dzień na Półkuli Północnej

Przesilenie zimowe na półkuli północnej w 2025 roku nastąpiło w niedzielę, 21 grudnia, precyzyjnie o godzinie 15:03 czasu GMT/UTC. To kluczowe zjawisko astronomiczne wyznacza najkrótszy dzień i najdłuższą noc w roku, oznaczając moment, w którym Słońce osiąga najniższy punkt na niebie, po czym jego pozorna wędrówka rozpoczyna się na północ. Astronomiczna zima oficjalnie zainaugurowała swój bieg tego dnia, a jej koniec zaplanowano na 20 marca 2026 roku. Zjawisko to jest bezpośrednim skutkiem nachylenia osi Ziemi, wynoszącego około 23,5 stopnia względem płaszczyzny orbity, co powoduje maksymalne odchylenie półkuli północnej od Słońca.

Ta astronomiczna zmiana jest odróżniana od umownego początku zimy meteorologicznej, która, zgodnie z ustaleniami klimatologów, rozpoczęła się 1 grudnia 2025 roku. Meteorolodzy stosują stałe, trzymiesięczne przedziały dla sezonów w celu zapewnienia spójności i powtarzalności danych klimatycznych, co ułatwia analizę trendów temperaturowych. Daty astronomiczne mogą się nieznacznie przesuwać z roku na rok, ponieważ pełny obrót Ziemi wokół Słońca zajmuje około 365,24 dnia.

Geograficzne zróżnicowanie długości dnia jest wyraźnie widoczne w różnych lokalizacjach na półkuli północnej. W Londynie, dzień przesilenia trwał około 7 godzin, 49 minut i 42 sekundy, z wschodem słońca blisko godziny 08:05 i zachodem około 15:54 czasu lokalnego. Z kolei w Truro, na południu Zjednoczonego Królestwa, odnotowano 8 godzin, 1 minutę i 55 sekund światła dziennego. Na północy, w John O'Groats, dzień był znacznie krótszy, trwając zaledwie 6 godzin, 6 minut i 54 sekundy. Ta dysproporcja wynika z kąta padania promieni słonecznych, które zimą rozpraszają energię na większej powierzchni.

Dr Shyam Balaji, astrofizyk z King's College London, specjalizujący się w fizyce cząstek elementarnych i kosmologii, wyjaśnia, że przesilenie symbolizuje chwilę, w której pozorne położenie Słońca zatrzymuje się przed zmianą kierunku ruchu na niebie, co nawiązuje do łacińskiego etymonu słowa „solstice” – „słońce stoi”. Badania dr. Balajiego koncentrują się również na analizie niewyjaśnionych reakcji chemicznych w centrum Drogi Mlecznej, gdzie zaobserwowano chmury dodatnio naładowanego wodoru, co może być związane z poszukiwaniem kandydatów na ciemną materię o niższej masie niż WIMPy.

Astronomiczne znaczenie tego momentu jest fundamentalne dla zrozumienia dynamiki orbitalnej Ziemi. Przesilenie zimowe na półkuli północnej jest równoznaczne z przesileniem letnim na półkuli południowej, gdzie Słońce znajduje się wtedy bezpośrednio nad Zwrotnikiem Koziorożca, położonym obecnie na szerokości geograficznej około 23°26′S. Ten zwrot w cyklu słonecznym, choć oznacza najciemniejszy okres roku, niesie ze sobą obietnicę stopniowego wzrostu długości dnia aż do przesilenia letniego w czerwcu, stanowiąc punkt zwrotny w cyklu natury.