Trong bối cảnh truyền thông thế giới đang dồn sự chú ý vào các sự kiện quốc tế khác, Trung Quốc vừa công bố một thay đổi mang tính bước ngoặt trong chính sách thuế quan đối với các quốc gia châu Phi. Chính quyền Bắc Kinh đã quyết định bãi bỏ hoàn toàn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa đến từ hầu hết các nước tại lục địa này. Trường hợp ngoại lệ duy nhất là Eswatini, quốc gia vẫn duy trì quan hệ ngoại giao và công nhận Đài Loan thay vì Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Theo các dữ liệu chính thức và báo cáo từ các hãng tin quốc tế như Reuters và BBC, động thái này được xem là bước đi nhằm tăng cường hợp tác kinh tế giữa Trung Quốc và các nước châu Phi. Bắc Kinh đang rộng cửa đón nhận các nhà xuất khẩu từ lục địa đen, bao gồm các mặt hàng chiến lược như coban từ Cộng hòa Dân chủ Congo và ca cao từ Bờ Biển Ngà. Đối với những nền kinh tế phụ thuộc lớn vào xuất khẩu nguyên liệu thô, cơ chế này không chỉ giúp xóa bỏ các rào cản thương mại mà còn tạo điều kiện thuận lợi để tiếp cận thị trường tiêu dùng nội địa lớn nhất thế giới.
Đồng thời, việc loại trừ Eswatini đã tái khẳng định rằng các ưu đãi kinh tế trong trường hợp này gắn liền mật thiết với chính sách "Một Trung Quốc". Những quốc gia công nhận Bắc Kinh và không duy trì quan hệ với Đài Bắc sẽ được hưởng các điều kiện tiếp cận thị trường ưu việt, trong khi các nước đi ngược lại định hướng này sẽ nằm ngoài danh sách thụ hưởng.
Trong hơn hai thập kỷ qua, Trung Quốc luôn giữ vững vị thế là một trong những đối tác thương mại hàng đầu của nhiều quốc gia châu Phi. Thông qua Diễn đàn Hợp tác Trung Quốc – Châu Phi và sáng kiến "Vành đai và Con đường", Bắc Kinh đã triển khai hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm từ đường bộ, cảng biển đến các khu công nghiệp. Chính sách miễn thuế mới là mảnh ghép hoàn thiện chiến lược này, thắt chặt mối quan hệ tương hỗ: các chính phủ châu Phi có cơ hội tiếp cận thị trường với hơn một tỷ rưỡi người tiêu dùng, trong khi Trung Quốc đảm bảo được nguồn cung tài nguyên và sự ủng hộ chính trị tại các tổ chức quốc tế.
Các chuyên gia đánh giá rằng sáng kiến này có thể tác động mạnh mẽ đến chuỗi cung ứng toàn cầu. Việc nguyên liệu thô từ châu Phi được nhập khẩu vào Trung Quốc không thuế quan có thể làm thay đổi các tuyến đường hậu cần và dịch chuyển dòng vốn đầu tư. Với kim ngạch thương mại song phương đã vượt ngưỡng 200 tỷ USD mỗi năm, biện pháp mới này được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực tăng trưởng mạnh mẽ cho con số đó.
Tuy nhiên, một số nhà phân tích trong và ngoài khu vực cũng cảnh báo về những rủi ro tiềm ẩn. Các vấn đề được quan ngại bao gồm sự gia tăng lệ thuộc kinh tế vào Trung Quốc, áp lực từ hàng hóa giá rẻ của Trung Quốc đối với thị trường nội địa và nguy cơ nợ công leo thang tại một số quốc gia châu Phi.
Như vậy, việc xóa bỏ thuế nhập khẩu cho phần lớn các nước châu Phi không chỉ đơn thuần là một bước đi kinh tế, mà còn là một phần trong chiến lược rộng lớn hơn nhằm củng cố vị thế của Trung Quốc tại "Nam Bán cầu" và xây dựng mạng lưới đối tác ít phụ thuộc vào các nhà tài trợ phương Tây truyền thống. Trong khi cộng đồng quốc tế đang mải mê với những cuộc khủng hoảng khác, quá trình tái cấu trúc quan hệ thương mại Trung Quốc – Châu Phi vẫn âm thầm diễn ra, làm thay đổi cán cân lợi ích và định hình lại khuôn khổ hợp tác kinh tế trên toàn lục địa.
