Astronomische Winterzonnewende 2025: Precisie van Daglichtduur en Keerpunt

De winterzonnewende op het noordelijk halfrond vond plaats op zondag 21 december 2025, exact om 15:03 GMT of UTC. Dit astronomische moment markeert de officiële aanvang van de astronomische winter, gekenmerkt door het laagste punt van de zon aan de hemel, loodrecht boven de Steenbokskeerkring. Vanaf dit keerpunt begint de schijnbare beweging van de zon om te keren, waarna de daglengte geleidelijk toeneemt tot de zomerzonnewende op 21 juni 2026. De astronomische winter, gedefinieerd door deze zonnestand, duurt tot 20 maart 2026, wat contrasteert met de meteorologische winter die reeds op 1 december 2025 begon.

Dit jaarlijkse verschijnsel wordt veroorzaakt door de axiale kanteling van de Aarde, die ongeveer 23,5 graden bedraagt ten opzichte van het baanvlak rond de zon. Op het moment van de zonnewende is het noordelijk halfrond maximaal van de zon af gekanteld, wat resulteert in de kortste daglichtperiode. De variatie in daglichtduur binnen het noordelijk halfrond illustreert de geografische impact van dit fenomeen. In Londen werd de daglengte op 21 december 2025 geschat op 7 uur, 48 minuten en 24 seconden, met een zonsondergang rond 15:52 uur en een zonsopgang nabij 08:04 uur. Deze periode van beperkt zonlicht staat in schril contrast met de zomerzonnewende, die ongeveer negen uur meer zonneschijn oplevert.

Verder naar het noorden was de daglengte nog korter. In John O'Groats bedroeg de dag slechts 6 uur, 19 minuten en 0 seconden aan daglicht, met een zonsondergang rond 15:21 uur en een zonsopgang nabij 09:02 uur. In het zuiden van het Verenigd Koninkrijk, in Truro, registreerde men 8 uur, 9 minuten en 55 seconden daglicht, hoewel de vroegste zonsondergang in het VK reeds op 10 december plaatsvond, enkele dagen voor de eigenlijke zonnewende.

Voor een wetenschappelijke duiding van dit kosmische keerpunt werd de expertise ingeroepen van Dr. Shyam Balaji, Postdoctoraal Onderzoeksfellow aan het Department of Physics van King's College London. Dr. Balaji, wiens onderzoek zich richt op astroparticlefysica en kosmologie, inclusief donkere materie en zwaartekrachtsgolven, bevestigde dat de zonnewende het moment is waarop de schijnbare omkering van de zonnebaan plaatsvindt. De institutionele context van zijn werk benadrukt de rol van King's College London in de theoretische natuurkunde, een afdeling met een geschiedenis die teruggaat tot figuren als Sir Hermann Bondi op het gebied van zwaartekrachtsgolven.

De relevantie van de winterzonnewende ligt in het markeren van dit astronomische nulpunt voor seizoensbewustzijn en planning, ondanks de eerdere meteorologische start van de winter op 1 december voor praktische weersdatavergelijking. Het feit dat de zon na 21 december 2025 weer een pad naar het noorden inslaat, markeert de aanvang van de periode van toenemende daglichtduur, een cyclus die zal culmineren in de zomerzonnewende op 21 juni 2026 op het noordelijk halfrond.