Khi Slovakia tuyên bố sẽ tiếp tục nhận dầu mỏ Nga qua đường ống "Druzhba" ngay cả khi Kyiv quyết định ngừng quá trình trung chuyển, thông tin này đã nổ ra như một cú sốc lớn tại Brussels. Theo dữ liệu từ Associated Press, chính quyền Slovakia nhấn mạnh rằng họ có đủ nguồn dự phòng, đồng thời bày tỏ sự bất bình trước khả năng gián đoạn nguồn cung, một vấn đề liên quan trực tiếp đến lập trường của Ukraine. Cuộc tranh chấp có vẻ mang tính kỹ thuật này đã ngay lập tức phơi bày một vấn đề cốt lõi: sự đoàn kết của EU trong các vấn đề năng lượng vẫn còn rất mong manh, ngay cả sau nhiều năm chiến tranh và các lệnh trừng phạt.
Động lực nội bộ của Liên minh hiện nay đang bị chi phối bởi sự chia rẽ sâu sắc giữa những quốc gia sẵn sàng trả bất kỳ giá kinh tế nào để đạt được sự độc lập chiến lược khỏi Nga, và những quốc gia như Slovakia hay Hungary, vốn đặt lợi ích kinh tế quốc gia lên trên đường lối chung. AP News mô tả chi tiết cách đường ống chạy qua lãnh thổ Ukraine vẫn là kênh cung cấp dầu mỏ hợp pháp cuối cùng của Nga cho các quốc gia này, bất chấp mọi gói trừng phạt đã được ban hành. Ngoại lệ này, vốn ban đầu được đưa ra vì các lý do thực tiễn, giờ đây đã trở thành một nguồn gây căng thẳng thường trực bên trong khối.
Sự hỗ trợ tài chính đa phương dành cho Ukraine — hàng trăm tỷ euro từ EU, Mỹ và các định chế quốc tế — không chỉ đơn thuần là một hành động đoàn kết, mà còn đóng vai trò như một đòn bẩy gây ảnh hưởng mạnh mẽ. Các tuyên bố chính thức từ giới chức châu Âu chỉ ra rằng viện trợ gắn liền với yêu cầu thực hiện cải cách và duy trì lập trường chung đối với Nga. Tuy nhiên, như trường hợp của Slovakia cho thấy, khi nguồn vốn đổ vào Kyiv càng lớn, sự phản kháng bên trong EU từ các quốc gia đang trực tiếp gánh chịu hậu quả của cuộc khủng hoảng năng lượng và giá cả leo thang lại càng trở nên quyết liệt hơn.
Cơ chế này tạo ra một hệ thống khích lệ phức tạp. Brussels sử dụng các dòng tài chính để giữ Ukraine trong quỹ đạo của mình, đồng thời nỗ lực kỷ luật các thành viên "gây rắc rối" trong Liên minh. Theo báo cáo, Slovakia đã nhận được khoản hỗ trợ tài chính vĩ mô đáng kể từ EU, khiến lập trường của nước này trở nên đặc biệt đáng chú ý: dù nhận tiền để ổn định kinh tế, quốc gia này vẫn duy trì các liên kết năng lượng với Moscow. Sự mâu thuẫn này làm suy yếu vị thế đàm phán của EU trong các cuộc đối thoại với cả Nga lẫn các đối thủ toàn cầu khác.
Một câu ngạn ngữ cổ của Séc có câu: "khi hàng xóm cãi nhau, kẻ thứ ba sẽ luôn được lợi". Trong tình cảnh hiện tại, bên thứ ba hưởng lợi không chỉ có Nga, quốc gia tiếp tục thu lời từ dầu mỏ, mà còn cả Trung Quốc, bên đang quan sát kỹ lưỡng sự bất lực của châu Âu trong việc xây dựng một chính sách năng lượng thống nhất. Những mâu thuẫn nội bộ khiến EU trở nên khó đoán định và trở thành một đối tác kém tin cậy hơn trong mắt các nước Nam bán cầu.
Các hệ quả dài hạn đã bắt đầu lộ diện. Khi EU càng tích cực sử dụng viện trợ tài chính như một công cụ địa chính trị, các câu hỏi về tính nhất quán trong chính sách đối ngoại của khối này lại càng nảy sinh thường xuyên hơn. Thông tin sơ bộ từ giới ngoại giao cho thấy sự bất bình đang gia tăng ở Đông Âu: các quốc gia đã hoàn toàn từ bỏ dầu mỏ Nga đang đặt câu hỏi chính đáng về việc tại sao các láng giềng của họ vẫn tiếp tục gián tiếp tài trợ cho bộ máy quân sự của Nga.
Sau cùng, khả năng điều hòa các động lực nội bộ với sự hỗ trợ tài chính đa phương sẽ quyết định mức độ hiệu quả mà EU có thể gây ảnh hưởng lên các đối tác toàn cầu trong tương lai.
