Đòn giáng kép kỷ lục vào Trái Đất: Hành tinh đồng thời hứng chịu bão bức xạ và bão từ cực mạnh

Hành tinh của chúng ta đang nằm trong tâm điểm của một trong những sự kiện vũ trụ mãnh liệt nhất trong nhiều thập kỷ qua, tính đến thời điểm 02:00 UTC ngày 20 tháng 1 năm 2026. Chỉ một ngày sau vụ nổ dữ dội trên Mặt Trời, Trái Đất đã hứng chịu một cuộc tấn công trực diện từ luồng phun trào khối lượng vành nhật hoa (CME). Sự kiện này đã kích hoạt đồng thời hai hiện tượng thiên văn đặc biệt: một trận bão bức xạ mặt trời cấp độ S4 mạnh nhất kể từ năm 2003 và một trận bão địa từ cực đoan đạt mức G4.33 trên thang đo 5 bậc.

Mọi chuyện bắt đầu với sự gia tăng đột biến của dòng proton năng lượng cao, đạt đỉnh vào tối ngày 19 tháng 1 theo giờ UTC. Các số liệu quan trắc cho thấy dòng hạt có năng lượng trên 10 MeV đã vọt lên con số kinh ngạc là 37.000 đơn vị. Chỉ số này không chỉ vượt qua kỷ lục của trận bão Halloween nổi tiếng năm 2003 mà còn thiết lập một cột mốc mới cho thế kỷ 21. Đây là lần đầu tiên sau hai chu kỳ mặt trời, nhân loại chứng kiến một trận bão bức xạ cường độ S4. Tình trạng này gây ra những rủi ro nghiêm trọng cho các thiết bị hàng không vũ trụ, đe dọa an toàn của các chuyến bay thương mại qua vùng cực và làm gián đoạn hệ thống liên lạc vô tuyến tần số cao, đặc biệt là ở các vĩ độ cao.

Đỉnh điểm của sự kiện xảy ra khi sóng xung kích và đám mây huyết tương chính va chạm với từ quyển của Trái Đất vào khoảng 19:48 UTC ngày 19 tháng 1. Dữ liệu phân tích cho thấy đám mây plasma này đã vượt qua quãng đường 1,5 triệu km cuối cùng chỉ trong vòng 15 phút, tương ứng với vận tốc khổng lồ xấp xỉ 1700 km/s. Cú va chạm mạnh đến mức làm tê liệt các cảm biến đo tốc độ trên vệ tinh giám sát ACE. Xung điện từ từ sóng xung kích đã đẩy các thông số từ trường liên hành tinh lên mức không tưởng: Bt đạt 87 nT và Bz chạm ngưỡng -32 nT. Dù sau đó các chỉ số đã ổn định hơn ở mức Bt khoảng 35 nT và Bz là -23 nT, nhưng chúng vẫn duy trì cường độ bão địa từ ở mức cực kỳ cao.

Tính đến ngày 20 tháng 1, các cơ quan chức năng đã chính thức xác nhận một trận bão từ hành tinh đạt mức G4.33, chỉ còn cách cấp độ cao nhất G5 một khoảng cách rất nhỏ. Trung tâm nghiên cứu tại Potsdam, đơn vị chịu trách nhiệm tính toán chỉ số toàn cầu, đã công bố con số này, trong khi một số trạm quan trắc địa phương thậm chí còn ghi nhận những biến động mạnh hơn. Điểm độc đáo và hiếm gặp của tình huống hiện tại chính là sự kết hợp đồng thời của hai hiện tượng cực mạnh: bão bức xạ và bão địa từ cùng lúc tấn công hành tinh, một kịch bản thiên văn vô cùng hy hữu.

Hệ quả của trận bão đã có thể quan sát được bằng mắt thường. Những dải cực quang với độ sáng và sự chuyển động kỳ ảo đã xuất hiện suốt đêm trên khắp vùng Scandinavia, Canada và lan xuống tận các khu vực ở vĩ độ 50, thậm chí là vĩ độ 45. Nhiều báo cáo về hiện tượng ánh sáng lạ cũng được gửi về từ khu vực Trung Âu. May mắn thay, nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng của các đơn vị vận hành, những tác động tiêu cực lên hệ thống lưới điện và công nghệ tạm thời đã được giảm thiểu, dù áp lực lên mạng lưới điện vẫn còn rất lớn.

Hiện nay, các nhà khoa học trên toàn thế giới đang duy trì chế độ giám sát 24/7 để theo dõi diễn biến tiếp theo. Câu hỏi lớn nhất đặt ra lúc này là liệu trận bão có vượt qua ngưỡng để chính thức đạt cấp độ G5 hay không. Nếu điều này xảy ra, đây sẽ là một sự kiện lịch sử có thể so sánh với những trận bão từ kinh điển vào năm 2003 hoặc 2024. Những giờ tới sẽ đóng vai trò quyết định đối với tình hình địa từ trên toàn cầu, khi nhân loại nín thở chờ đợi những biến động mới từ phía Mặt Trời.