Một nghiên cứu lý thuyết được công bố vào tháng 2 năm 2026 trên "Tạp chí Quốc tế về Khoa học và Công nghệ Môi trường Plasma" đã trình bày một cơ chế vật lý mới, gợi mở mối liên hệ giữa các hiện tượng cực đoan của Mặt trời và thời điểm chính xác xảy ra các sự kiện địa chấn trên Trái đất. Công trình nghiên cứu từ Đại học Kyoto, với tác giả chính là Ken Umeno, không tập trung vào việc tạo ra ứng suất kiến tạo mà vào yếu tố có thể đóng vai trò là "cú hích cuối cùng" cho các cấu trúc địa chất đang ở trạng thái căng thẳng tới hạn.
Mô hình được đề xuất giả định rằng những nhiễu động mạnh từ Mặt trời gây ra các biến dạng trong tầng điện ly của hành tinh. Những thay đổi ở tầng điện ly này, đến lượt mình, tạo ra các điện trường xâm nhập vào các khe nứt sâu trong vỏ Trái đất thông qua cơ chế ghép điện dung. Yếu tố then chốt của giả thuyết là các đứt gãy địa chất chứa nước ở trạng thái siêu tới hạn, vốn được xem như những tụ điện tự nhiên.
Theo tính toán của các nhà khoa học, việc truyền điện tích từ tầng điện ly làm tăng áp suất tĩnh điện bên trong những "tụ điện" này ở vỏ Trái đất. Cường độ của áp suất này tương đương với các lực do thủy triều tạo ra, về mặt lý thuyết có thể đủ để vượt qua ngưỡng bền và kích hoạt sự đứt gãy. Tác giả Ken Umeno nhấn mạnh rằng nghiên cứu chỉ đề cập duy nhất đến khía cạnh thời gian kích hoạt, chứ không phải dự báo dài hạn hay quá trình hình thành chính ứng suất kiến tạo.
Như một ví dụ minh họa, các nhà nghiên cứu đã đề cập đến sự trùng hợp về thời gian giữa một đợt bùng phát Mặt trời mạnh và trận động đất tại bán đảo Noto, Nhật Bản xảy ra vào năm 2024. Đồng thời, họ cũng lưu ý rằng sự tương quan không chứng minh được hiệu ứng nhân quả trực tiếp và sự trùng hợp này cần được nghiên cứu thêm. Khó khăn trong việc kiểm chứng thực nghiệm giả thuyết nằm ở việc xác định chính xác các thông số của nước trong các vi nứt và sự ổn định của hằng số điện môi của vỏ Trái đất trong điều kiện thực tế.
Công trình lý thuyết này đề xuất một cơ chế vật lý cụ thể vận hành trong khuôn khổ các điều kiện tới hạn sẵn có tại các đứt gãy, mở ra những triển vọng mới để hiểu rõ mối liên hệ phức tạp trong các hệ thống tự nhiên của hành tinh. Để xác thực giả thuyết này, các nhà khoa học dự kiến sẽ tích hợp dữ liệu thời tiết không gian với kết quả chụp cắt lớp tầng điện ly có độ chính xác cao.
