Xác nhận sự tồn tại của ngoại hành tinh L 98-59 d với đại dương magma và bầu khí quyển hydro sunfua

Vào tháng 3 năm 2026, một nhóm nghiên cứu quốc tế đã chính thức xác nhận những đặc tính độc nhất vô nhị của ngoại hành tinh L 98-59 d thông qua dữ liệu từ Kính viễn vọng không gian James Webb (JWST) cùng các đài quan sát mặt đất. Thiên thể này nằm cách Trái Đất khoảng 34 đến 35 năm ánh sáng, quay quanh một ngôi sao lùn đỏ mờ nhạt ở khoảng cách rất gần. Do chịu bức xạ mãnh liệt từ sao chủ, nhiệt độ trên hành tinh này luôn duy trì ở mức trên 1.500 °C, dẫn đến sự hình thành của một đại dương magma vĩnh cửu bao phủ toàn bộ bề mặt.

Các phát hiện mới nhất được công bố trên tạp chí danh tiếng Nature Astronomy cho thấy bầu khí quyển của hành tinh này chứa đầy các hợp chất lưu huỳnh, đặc biệt là khí hydro sunfua (H₂S). Nghiên cứu chính do Harrison Nicholls từ Viện Thiên văn học thuộc Đại học Cambridge dẫn đầu, đã nhấn mạnh vào mật độ thấp bất thường của L 98-59 d dù kích thước của nó lớn gấp khoảng 1,6 lần Trái Đất. Chỉ số mật độ này đang thách thức các mô hình phân loại hành tinh hiện nay, bởi dữ liệu cho thấy sự thiếu hụt ranh giới rõ ràng giữa lớp vỏ và lớp manti vốn thường thấy ở các hành tinh như Trái Đất.

Dựa trên các mô hình mô phỏng quá trình tiến hóa trong suốt 5 tỷ năm qua, các nhà khoa học nhận định rằng lõi của hành tinh là một khối vật chất nóng chảy sâu thẳm và liên tục. Đại dương magma toàn cầu này có thể kéo dài tới hàng nghìn km vào sâu bên trong lòng hành tinh. Khám phá này cho phép các nhà khoa học thiết lập một lớp hành tinh mới, nơi các hợp chất lưu huỳnh nặng đóng vai trò là thành phần chủ đạo. Tham gia vào công trình nghiên cứu quan trọng này còn có các đồng tác giả như Richard D. Chatterjee từ Đại học Leeds và Raymond T. Pierrehumbert.

Sự hiện diện của hydro sunfua trong khí quyển là kết quả trực tiếp từ sự tương tác giữa lượng lưu huỳnh tích tụ trong lòng hành tinh với lớp vỏ khí, vốn được duy trì bởi hiệu ứng nhà kính mất kiểm soát. Tiến sĩ Chatterjee lưu ý rằng hydro sunfua dường như đóng vai trò then chốt trong các biến động động lực học của hành tinh này. Các chuyên gia từ Đại học Oxford tham gia phân tích cũng đưa ra giả thuyết rằng L 98-59 d ban đầu có thể lớn hơn, tương tự như một hành tinh "mini-Neptune", nhưng theo thời gian đã bị mất đi một phần lớp vỏ nguyên thủy.

Đại dương magma đóng vai trò như một bể chứa dài hạn, tích trữ khối lượng lưu huỳnh khổng lồ qua hàng tỷ năm, điều này hoàn toàn phù hợp với các xu hướng quan sát được ở những ngoại hành tinh chịu bức xạ sao cực mạnh. Bể chứa nóng chảy này có khả năng đã giúp hành tinh duy trì được bầu khí quyển dày đặc bất chấp các tia X khắc nghiệt từ sao mẹ. Việc nghiên cứu những thế giới như L 98-59 d giúp giới khoa học hiểu rõ hơn về các giai đoạn hình thành sơ khai đầy rực lửa của các hành tinh đá. Trong tương lai, các sứ mệnh như Ariel và PLATO sẽ sử dụng các mô hình dữ liệu này để lập bản đồ chi tiết hơn về sự đa dạng của các hành tinh trong thiên hà của chúng ta.