Đông Thiên Văn Chính Thức Gõ Cửa: Độ Nghiêng Trái Đất Quyết Định Những Cực Đoan Mùa

Mùa đông thiên văn tại Bắc Bán Cầu dự kiến sẽ bắt đầu vào Chủ Nhật, ngày 21 tháng 12 năm 2025. Khoảnh khắc này đánh dấu thời điểm Mặt Trời đạt độ cao thấp nhất so với đường chân trời trong năm, được gọi là Đông Chí. Sự kiện thiên văn này định nghĩa ngày có thời gian ban ngày ngắn nhất và đêm dài nhất ở các vĩ độ phía Bắc. Đồng thời, nó cũng chính là lúc mùa hè thiên văn khởi sự ở Nam Bán Cầu. Sự sắp đặt này là hệ quả trực tiếp từ trục quay của Trái Đất, vốn nghiêng khoảng 23,5 độ so với mặt phẳng quỹ đạo, và tại thời điểm này, nó đang hướng xa Mặt Trời nhất có thể.

Trong ngày Đông Chí, quỹ đạo của Mặt Trời trên hoàng đạo đạt đến điểm lệch về phía Nam cực độ, khiến điểm dưới ánh mặt trời nằm chính xác trên chí tuyến Nam (Tropic of Capricorn), vốn tọa lạc gần 23,5 độ vĩ độ Nam. Mặc dù Đông Chí là dấu hiệu chính thức cho sự khởi đầu của mùa đông theo thiên văn học, nhưng nhiệt độ trung bình lạnh nhất thường có độ trễ nhất định, điển hình là xuất hiện vào tháng Một và tháng Hai. Sự chậm trễ này được lý giải bởi quán tính nhiệt của Trái Đất và các đại dương, vốn cần một khoảng thời gian đáng kể để nguội đi hoàn toàn, ngay cả khi lượng bức xạ mặt trời bắt đầu tăng dần sau thời điểm chí tuyến.

Các cơ quan khí tượng dự báo một giai đoạn hoạt động mạnh mẽ cho khu vực này. Các bản tin cho thấy ít nhất bảy đợt không khí lạnh riêng biệt được dự kiến sẽ ảnh hưởng đến vùng trong suốt tháng 12 năm 2025. Điều này khiến tháng này trở thành một trong những tháng có hệ thống front thời tiết hoạt động mạnh nhất, ngang bằng với tháng Một và tháng Ba năm 2026. Ngược lại, bức tranh thời tiết rộng hơn trên khắp châu Âu lại hé lộ một xu hướng giảm nhiệt đáng chú ý sắp đến dịp Giáng sinh 2025, trái ngược với những đợt ấm áp gần đây. Các nhà dự báo đang theo dõi khả năng chuyển hướng gió sang phía Đông, điều này có thể mang theo các khối không khí lục địa lạnh hơn, làm tăng xác suất tuyết rơi ở những độ cao từ 400 đến 700 mét. Tuy nhiên, mức độ chắc chắn về mô hình cụ thể này vẫn còn thấp cho đến gần ngày 22 tháng 12.

Trong khi đó, các dự báo dài hạn từ Trung tâm Dự báo Khí hậu của NOAA cho mùa đông chung trên toàn Hoa Kỳ, kéo dài từ tháng 12 năm 2025 đến tháng 2 năm 2026, cho thấy một mô hình La Niña yếu có khả năng chi phối các điều kiện thời tiết. Mô hình này, đặc trưng bởi nhiệt độ bề mặt biển thấp hơn mức trung bình ở khu vực Thái Bình Dương xích đạo trung tâm và phía đông, được kỳ vọng sẽ chuyển sang điều kiện trung tính ENSO vào giai đoạn tháng Một đến tháng Ba năm 2026, với xác suất chuyển đổi là 61%. Song song đó, một số dự báo châu Âu lại chỉ ra một luồng gió Tây (zonal flow) mạnh mẽ và dai dẳng từ Đại Tây Dương có thể duy trì điều kiện ấm áp, ẩm ướt trên khắp Trung Âu trong suốt tháng 12. Điều này có thể dẫn đến nhiệt độ trên mức trung bình ở các vùng đất thấp như Berlin, Prague và Warsaw do pha Dao động Bắc Đại Tây Dương (North Atlantic Oscillation) tích cực.

Về mặt quan sát thiên văn, trận mưa sao băng Ursids cũng được dự kiến sẽ đạt cực đại vào khoảng thời gian này, mang đến cơ hội ngắm sao tuyệt vời dưới bầu trời đêm, với tốc độ dự kiến khoảng 10 vệt sao mỗi giờ. Đây là một món quà nhỏ từ vũ trụ giữa những thay đổi khắc nghiệt của mùa đông sắp tới.