Tháng 3 như giữa tháng 7: "Vòm nhiệt" khổng lồ thiêu đốt nước Mỹ, phá vỡ hàng loạt kỷ lục trăm năm

Khu vực Tây Nam Hoa Kỳ đang phải hứng chịu một đợt nắng nóng chưa từng có trong tiền lệ, khiến những ngày cuối tháng 3 bỗng chốc trở nên oi bức như đang giữa cao điểm mùa hè. Tại các bang Arizona và California, các trạm khí tượng đã ghi nhận mức nhiệt độ cao hơn mức trung bình hàng năm từ 11 đến 17°C (tương đương khoảng 20–30°F). Các chuyên gia khí tượng học gọi đây là một "sự dịch chuyển mùa lịch sử", bởi những chỉ số nhiệt độ khắc nghiệt này thông thường chỉ xuất hiện vào cuối tháng 5 hoặc tháng 6.

Sự bất thường của thời tiết đã dẫn đến những con số kỷ lục đáng kinh ngạc trên diện rộng. Tại khu vực Martinez Lake thuộc bang Arizona, nhiệt độ đã chạm ngưỡng 44,4°C (112°F), xác lập kỷ lục nhiệt độ cao nhất từng được ghi nhận trong tháng 3 trong toàn bộ lịch sử quan trắc khí tượng của Hoa Kỳ. Quy mô của đợt nóng này lan rộng trên diện tích lớn, với hơn 1.500 kỷ lục nhiệt độ theo ngày đã bị phá vỡ trên khắp cả nước chỉ trong khoảng thời gian ngắn từ ngày 16 đến ngày 23 tháng 3.

Nhiều thành phố lớn và các trung tâm đô thị sầm uất cũng ghi nhận mức nhiệt thiêu đốt chưa từng thấy trong giai đoạn này của năm, gây ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống sinh hoạt của hàng triệu người dân:

• Tại Phoenix, cột thủy ngân đã vọt lên mức 41,1°C (106°F).
• Thành phố Los Angeles cũng không ngoại lệ với mức nhiệt chạm mốc 35°C (95°F).
• Trong khi đó, tại Las Vegas, nhiệt độ được ghi nhận ở mức cao kỷ lục 34,4°C (94°F).

Nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng cực đoan này được xác định là do một "vòm nhiệt" (heat dome) cực mạnh — một vùng áp cao khổng lồ — được củng cố thêm bởi các đợt sóng nhiệt từ đại dương ngoài khơi và tình trạng không khí khô hạn bất thường. Khối khí áp cao tĩnh tại này hoạt động như một chiếc nắp nồi khổng lồ, trực tiếp "giam cầm" luồng không khí nóng sát bề mặt đất và ngăn cản hoàn toàn quá trình làm mát tự nhiên của khí quyển vào ban đêm.

Các nhà khoa học từ tổ chức World Weather Attribution khẳng định rằng, cường độ nắng nóng khủng khiếp như vậy trong tháng 3 sẽ là điều "gần như không thể xảy ra" nếu không có tác động từ biến đổi khí hậu do con người gây ra. Theo các phân tích chuyên sâu và mô hình giả lập, tình trạng nóng lên toàn cầu đã trực tiếp cộng thêm khoảng 3 đến 4°C vào mức nhiệt độ thực tế, làm trầm trọng thêm sự khắc nghiệt của đợt thiên tai này.

Bên cạnh đó, tình hình càng trở nên tồi tệ hơn do hiện tượng mà các nhà khí tượng gọi là "hạn hán tuyết". Do sự thiếu hụt nghiêm trọng của lớp phủ tuyết trên các vùng núi cao, mặt đất không được làm mát và bị nung nóng nhanh hơn đáng kể dưới ánh nắng mặt trời gay gắt. Điều này tạo ra một hiệu ứng phản hồi nhiệt tiêu cực, khiến bầu khí quyển bị đốt nóng mạnh mẽ hơn, từ đó kéo dài và làm sâu sắc thêm tình trạng nắng nóng cực đoan tại khu vực.