Astronomiczna Zima Nadchodzi: Nachylenie Ziemi Dyktuje Ekstremalne Warunki Sezonowe

Nadejście astronomicznej zimy na półkuli północnej zaplanowano na niedzielę, 21 grudnia 2025 roku. W tym momencie Słońce osiągnie najniższy punkt nad horyzontem w całym roku, co wyznacza przesilenie zimowe. To kluczowe zjawisko astronomiczne przynosi najkrótszy dzień i najdłuższą noc w północnych szerokościach geograficznych. Jednocześnie, dla półkuli południowej, oznacza to początek astronomicznego lata. Cała ta konfiguracja jest bezpośrednim wynikiem nachylenia osi obrotu Ziemi, wynoszącego około 23,5 stopnia względem płaszczyzny orbity, które w tym momencie jest maksymalnie odchylone od Słońca.

Podczas przesilenia, tor Słońca na ekliptyce osiąga swoje najbardziej wysunięte na południe położenie. W rezultacie punkt podzwrotnikowy znajduje się dokładnie nad Zwrotnikiem Koziorożca, usytuowanym mniej więcej na 23,5 stopniu szerokości geograficznej południowej. Choć przesilenie formalnie rozpoczyna zimę w sensie astronomicznym, to najniższe średnie temperatury zazwyczaj pojawiają się z opóźnieniem, najczęściej w styczniu i lutym. To zjawisko wynika z bezwładności cieplnej Ziemi oraz jej oceanów, które potrzebują dłuższego czasu, by się ochłodzić, nawet jeśli dopływ energii słonecznej po przesileniu zaczyna powoli rosnąć.

Agencje meteorologiczne prognozują aktywny okres dla regionu. Prognozy wskazują, że w grudniu 2025 roku na obszar ten wpłynie co najmniej siedem odrębnych frontów atmosferycznych. To plasuje grudzień w czołówce najbardziej dynamicznych miesięcy pod względem aktywności frontów, obok stycznia i marca 2026 roku. Z kolei szersze wzorce pogodowe nad Europą sugerują zbliżające się wyraźne ochłodzenie w okolicach Świąt Bożego Narodzenia 2025, co stanowi kontrast dla niedawnych łagodnych temperatur. Meteorolodzy obserwują potencjalną zmianę na przepływ wschodni, który mógłby przynieść chłodniejsze masy powietrza kontynentalnego. Zwiększyłoby to szansę na opady śniegu na wysokościach od 400 do 700 metrów, choć pewność co do tego konkretnego scenariusza pozostaje niska aż do zbliżenia się daty 22 grudnia.

W opozycji do tych prognoz, długoterminowe prognozy amerykańskiego Centrum Prognoz Klimatycznych (NOAA) dla całego sezonu zimowego, od grudnia 2025 do lutego 2026, wskazują na prawdopodobny wpływ słabego wzorca La Niña na warunki pogodowe w Stanach Zjednoczonych. Ten wzorzec, charakteryzujący się temperaturami powierzchni wód morskich poniżej średniej w środkowej i wschodniej części równikowego Pacyfiku, ma przejść w warunki neutralne ENSO do stycznia-marca 2026 roku, na co wskazuje 61-procentowe prawdopodobieństwo. Tymczasem niektóre europejskie prognozy sugerują, że utrzymujący się silny przepływ strefowy napędzany przez Atlantyk może utrzymać łagodne i wilgotne warunki w Europie Środkowej przez cały grudzień. Może to skutkować temperaturami powyżej średniej na nizinach, takich jak Berlin, Praga i Warszawa, ze względu na fazę dodatnią Oscylacji Północnoatlantyckiej.

W kontekście obserwacji astronomicznych, w okresie zbliżonym do przesilenia szczyt aktywności roju meteorów Ursydów jest również spodziewany. Zapewni to miłośnikom astronomii okazję do obserwacji nocnego nieba, przy przewidywanej liczbie około 10 meteorów na godzinę. To zjawisko stanowi miły akcent w najciemniejszej porze roku.