Kuzey Yarımküre'de Astronomik Kış Başlıyor: Dünya'nın Eğiminin Belirlediği Mevsimsel Uç Noktalar

Kuzey Yarımküre için astronomik kış mevsimi, 21 Aralık 2025 Pazar günü başlayacak. Bu an, Güneş'in yıl içinde ufuk çizgisinin en alçak noktasına ulaştığı ve Kış Gündönümü olarak adlandırıldığı zamandır. Bu göksel olay, kuzey enlemlerinde en kısa gündüz süresini ve en uzun geceyi işaret ederken, eş zamanlı olarak Güney Yarımküre'de astronomik yazın başlangıcını tetikler. Bu hizalanma, Dünya'nın yörünge düzlemine göre yaklaşık 23.5 derece eğimli olan dönme ekseninin, bu kritik anda Güneş'ten en uzak açıyı oluşturmasının doğrudan bir sonucudur.

Gündönümü sırasında, Güneş'in ekliptik üzerindeki seyrinin en güneye doğru yaptığı bu hareket, Güneş'in altındaki noktanın (subsolar point) Oğlak Dönencesi'nin tam üzerine konumlanmasına neden olur; bu dönence, yaklaşık 23.5 derece güney enleminde yer alır. Gündönümü, kışın resmi astronomik başlangıcını müjdelemesine rağmen, ortalama en soğuk sıcaklıkların genellikle Ocak ve Şubat aylarında ortaya çıktığı görülür. Bu gecikmenin temel nedeni, Dünya'nın ve okyanusların termal ataletidir; bu sistemlerin tamamen soğuması, gündönümünden sonra Güneş enerjisi girdisi kademeli olarak artsa bile, önemli bir zaman dilimi gerektirir.

Meteorolojik birimler, bölge için hareketli bir döneme işaret ediyor. Tahminler, Aralık 2025 boyunca bölgeyi en az yedi farklı soğuk cephenin etkileyeceğini gösteriyor. Bu durum, Aralık ayını 2026'nın Ocak ve Mart aylarıyla birlikte cephe sistemleri açısından en yoğun aylardan biri yapıyor. Öte yandan, Avrupa genelindeki daha geniş hava durumu eğilimleri, 2025 Noel dönemine yaklaşırken belirgin bir soğuma trendinin yaklaştığını gösteriyor ve bu durum, son dönemdeki ılıman sıcaklıklarla tezat oluşturuyor. Meteorologlar, daha kesin bir örüntü oluşması 22 Aralık'a yaklaşana kadar kesinleşmese de, potansiyel bir doğu akışının kıtasal soğuk hava kütlelerini taşıyarak 400 ila 700 metre yüksekliklerde kar yağışı olasılığını artırabileceğini gözlemliyorlar.

Buna karşın, NOAA'nın İklim Tahmin Merkezi'nden gelen daha geniş kapsamlı Aralık 2025 - Şubat 2026 kış sezonu tahminleri, ABD genelinde zayıf bir La Niña modelinin koşulları etkileme eğiliminde olduğunu gösteriyor. Orta ve doğu ekvatoral Pasifik Okyanusu'ndaki ortalama deniz suyu sıcaklıklarının altında seyretmesiyle karakterize edilen bu modelin, Ocak-Mart 2026'ya kadar ENSO-nötr koşullara geçiş yapması bekleniyor ve bu geçiş için %61 olasılık öngörülüyor. Bu arada, bazı Avrupa tahminleri, Atlantik kaynaklı güçlü ve kalıcı bir zonal akışın, Kuzey Atlantik Salınımı'nın pozitif fazının etkisiyle Aralık ayı boyunca Orta Avrupa'da ılıman ve nemli koşulları sürdürebileceğini ve Berlin, Prag ve Varşova gibi alçak rakımlı bölgelerde ortalamanın üzerinde sıcaklıklara yol açabileceğini öne sürüyor.

Gözlemsel olarak, Ursid meteor yağmuru da bu zaman dilimine denk geliyor. Gökyüzü gözlemcileri, yaklaşık saatte 10 meteor hızında gerçekleşmesi beklenen bu olay sayesinde, karanlık gökyüzü altında seyir fırsatı bulabilecekler. Bu astronomik ve meteorolojik olaylar bütünü, kışın başlangıcını sadece takvimsel değil, aynı zamanda atmosferik olaylarla da belirginleştiriyor.