Tác Động Của Rèn Luyện Thể Chất Lên Cơ Chế Xử Lý Căng Thẳng Tâm Lý

Các công trình nghiên cứu tâm lý học gần đây đã xác nhận hoạt động thể chất mang lại sự cải thiện đáng kể cho sức khỏe tinh thần thông qua việc thay đổi nền tảng cách thức cá nhân xử lý các tác nhân gây căng thẳng và những suy nghĩ xâm nhập. Những phát hiện này không chỉ dừng lại ở mức độ cảm nhận mà đi sâu vào cơ chế sinh lý và nhận thức, củng cố khả năng phục hồi về mặt nhận thức-cảm xúc khi đối mặt với áp lực. Nghiên cứu chỉ ra rằng vận động thường xuyên giúp làm thuyên giảm các triệu chứng tâm thần bằng cách giảm thiểu mức độ căng thẳng cảm nhận và chủ động phá vỡ các chu trình suy nghĩ tiêu cực lặp đi lặp lại, hay còn gọi là sự nghiền ngẫm tiêu cực.

Cụ thể, hoạt động thể chất kích thích việc giải phóng endorphin, giúp giảm đau và nâng cao tâm trạng, qua đó đối phó tốt hơn với stress. Hơn nữa, việc tập luyện còn giúp điều hòa hormone căng thẳng cortisol, vốn có thể gây ra các vấn đề sức khỏe nếu duy trì ở mức cao kéo dài. Một chương trình can thiệp kéo dài sáu tháng, kết hợp giữa tập luyện thể dục nhịp điệu và hướng dẫn hành vi, đã cho thấy những cải thiện bền vững về sức khỏe tinh thần, được giải thích bằng sự suy giảm có thể đo lường được trong nhận thức về căng thẳng và mức độ nghiền ngẫm tiêu cực của người tham gia.

Các nghiên cứu khác nhấn mạnh rằng chỉ cần hai buổi tập thể dục nhịp điệu mỗi tuần cũng có thể làm giảm đáng kể các triệu chứng trầm cảm và căng thẳng sau sáu tuần, cho thấy tính nhất quán trong vận động là yếu tố then chốt để đạt được lợi ích lâu dài. Những kết quả này gợi ý rằng lợi ích tâm lý sâu sắc bắt nguồn từ những cải tiến cụ thể trong quá trình xử lý cảm xúc và nhận thức, củng cố khả năng phục hồi nhận thức-cảm xúc dưới áp lực. Ngoài ra, hoạt động thể chất còn thúc đẩy sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh có lợi khác như serotonin và dopamine, thiết yếu cho việc điều chỉnh tâm trạng, sự tập trung và động lực.

Cơ chế này phù hợp với giả thuyết về việc tiêm chủng căng thẳng, nơi vận động thường xuyên giúp cơ thể thích nghi với hệ thống phản ứng căng thẳng, làm cho nó ít phản ứng thái quá hơn trước các tác nhân gây căng thẳng. Một nghiên cứu từ Trường Đại học South Australia (UniSA) chỉ ra rằng tập thể dục có thể hiệu quả hơn gấp 1,5 lần so với việc sử dụng thuốc hoặc trị liệu tâm lý trong việc giảm các triệu chứng trầm cảm và rối loạn lo âu. Các chuyên gia tâm lý gọi đây là liệu pháp vận động trị liệu; các hoạt động như chạy bộ, bơi lội, hoặc thậm chí đi bộ 15 phút mỗi ngày đều có thể mang lại hiệu quả tích cực, đồng thời cải thiện sức khỏe tim mạch và trao đổi chất.

Việc duy trì thói quen này, biến nó thành một phần không thể thiếu, sẽ cung cấp khả năng miễn dịch đối với căng thẳng trong tương lai và là cơ chế đối phó hiệu quả với căng thẳng hiện tại. Khoa Phục hồi chức năng Bệnh viện Tâm thần Bến Tre cũng đã triển khai phòng tập đa năng để làm phong phú thêm Liệu pháp Thể dục thể thao, góp phần vào công tác điều trị bệnh nhân tâm thần không dùng thuốc.