Gökbilimciler Güneş Benzeri Bir Yıldızın Yörüngesinde Dünya Boyutlarında Yeni Bir Ötegezegen Adayı Keşfetti: HD 137010 b

Uluslararası bir gökbilimci grubu, astronomi dünyasında büyük heyecan yaratan bir keşfe imza atarak, HD 137010 b olarak adlandırılan ve Dünya'nın boyutlarına oldukça yakın olan yeni bir ötegezegen adayını doğruladı. Yapılan hassas ölçümlere göre bu yeni dünyanın yarıçapı, kendi gezegenimizden yalnızca yüzde altı oranında daha büyüktür. Bu önemli bilimsel gelişmenin detayları, 2026 yılının Ocak ayı sonlarında prestijli The Astrophysical Journal Letters dergisinde bilim dünyasıyla paylaşıldı. Söz konusu gezegen, Güneş sistemimize yaklaşık 146 ile 150 ışık yılı gibi astronomik ölçekte yakın sayılabilecek bir mesafede, Güneş'e benzer özellikler sergileyen bir yıldızın yörüngesinde dönmektedir. Bu keşif süreci; Güney Queensland Üniversitesi (UniSQ), Harvard Üniversitesi ve Oxford Üniversitesi gibi seçkin kurumlardan gelen uzmanların oluşturduğu küresel bir koalisyonun ortak çabasıyla gerçekleştirildi.

Keşfin en dikkat çekici yönlerinden biri, ilk ipuçlarının 2017 yılında "Planet Hunters" adlı sivil bilim projesine katılan gönüllü araştırmacılar tarafından fark edilmiş olmasıdır. O dönemde henüz bir lise öğrencisi olan ve bu zayıf geçiş sinyalini ilk tespit eden kişi olan Dr. Alexander Venner, bugün Heidelberg'deki Max Planck Astronomi Enstitüsü'nde doktora sonrası araştırmacı olarak görev yapmaktadır. HD 137010 b'nin Dünya boyutlarında bir aday olarak tescillenmesi, modern astronomi için büyük bir zaferdir. Zira geçiş fotometrisi yönteminde, bir sinyalin kesin bir keşif olarak kabul edilmesi genellikle çok sayıda tekrarlanan gözlem gerektirir ve bu tür küçük dünyaları tespit etmek teknik açıdan oldukça zordur.

Gezegenin fiziksel özellikleri incelendiğinde, ev sahibi yıldızı etrafındaki tam bir turunu yaklaşık 355 günde tamamladığı görülmektedir; bu süre Dünya'nın yörünge periyoduyla şaşırtıcı bir benzerlik göstermektedir. Ancak bu benzerlik, yüzey koşulları söz konusu olduğunda yerini farklılıklara bırakmaktadır. Gezegenin "yaşanabilir bölge" içerisinde yer alma olasılığı yaklaşık yüzde 50 olarak hesaplansa da, yüzey sıcaklığının -70°C'nin altına kadar düşebileceği öngörülüyor. Bilim insanları bu durumu, gezegenin tamamen buzlarla kaplı bir "süper kartopu" (super-snowball) evresinde olabileceği şeklinde yorumluyor. Ev sahibi yıldız olan HD 137010, bizim Güneşimizden daha sönük ve daha soğuk bir K-tipi cüce yıldızdır. Bu durum, gezegenin Dünya'nın aldığı güneş ışığının sadece üçte birine erişebilmesine neden olmakta ve Mars'ın dondurucu iklimini anımsatan bir ortam yaratmaktadır.

UniSQ bünyesinde çalışmalarını sürdüren Dr. Chelsea Huang, HD 137010 b'nin konumunun stratejik önemine dikkat çekerek, bu gezegenin NASA'nın gelecekteki Habitable Worlds Observatory gibi ileri teknoloji teleskopları için birincil hedef olacağını belirtti. Mevcut veriler ışığında yapılan kıyaslamalar, bu keşfin değerini daha net ortaya koymaktadır; örneğin, yaşanabilir bölgede bulunan ve Dünya'ya en çok benzeyen gezegenlerden biri olan Kepler-186f, bu yeni adaydan dört kat daha uzakta yer almakta ve yirmi kat daha sönük görünmektedir. 27 Ocak 2026 tarihinde resmen duyurulan bu bulgu, Dünya benzeri boyutlara ve yörünge özelliklerine sahip olup, aynı zamanda atmosferik analizler için yeterli parlaklığa sahip Güneş benzeri bir yıldızın önünden geçen ilk aday olması bakımından bilimsel bir dönüm noktasıdır.

Araştırma ekibinin dışında kalan ancak çalışmayı değerlendiren Swinburne Teknoloji Üniversitesi'nden Dr. Sarah Webb, bilimsel kesinlik açısından önemli bir noktaya değindi. Bir gök cisminin tam anlamıyla "onaylanmış ötegezegen" ünvanını alabilmesi için üç ayrı geçişin kaydedilmesi gerektiğini, HD 137010 b için ise şu an elimizde sadece bir adet yüksek kaliteli veri bulunduğunu belirtti. Bununla birlikte, 2017 yılındaki K2 misyonu verilerinin yeniden analizi, fotometrik hassasiyetin bu tekil geçişi doğrulamak için yeterli olduğunu kanıtladı. Gezegenin dondurucu soğuğuna rağmen potansiyel olarak yaşam barındırıp barındıramayacağı, tamamen atmosferinin yoğunluğuna ve bileşimine bağlıdır. Bu belirsizlik, HD 137010 b'yi gelecekteki uzay görevleri için atmosferik modelleme çalışmalarının en kritik öznelerinden biri haline getirmektedir.