Astronomen bevestigen ontdekking van aardachtige exoplaneet-kandidaat HD 137010 b bij een zonachtige ster

Een internationaal collectief van astronomen heeft de verificatie aangekondigd van een uiterst veelbelovende kandidaat-exoplaneet, aangeduid als HD 137010 b. Volgens de meest recente schattingen heeft deze verre wereld een straal die slechts zes procent groter is dan die van de aarde, wat het een van de meest interessante ontdekkingen in zijn soort maakt. De volledige details van deze astronomische bevinding zijn eind januari 2026 gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift The Astrophysical Journal Letters. De planeet bevindt zich in een baan om een ster die sterke overeenkomsten vertoont met onze eigen zon, op een afstand die wordt geschat tussen de 146 en 150 lichtjaar van ons zonnestelsel. Deze ontdekking is het resultaat van een intensieve samenwerking tussen vooraanstaande instellingen, waaronder de University of Southern Queensland (UniSQ), Harvard University en de Universiteit van Oxford, wat het mondiale belang van de zoektocht naar aardachtige werelden onderstreept.

Een fascinerend aspect van deze ontdekking is de geschiedenis van het eerste signaal. In 2017 merkten vrijwilligers van het burgerwetenschapsproject Planet Hunters voor het eerst een uiterst zwak transitsignaal op in de data. Dr. Alexander Venner, de hoofdauteur van de huidige studie, was degene die dit signaal oorspronkelijk identificeerde terwijl hij nog op de middelbare school zat. Inmiddels heeft hij zijn carrière voortgezet als postdoctoraal onderzoeker aan het gerenommeerde Max Planck Instituut voor Astronomie in Heidelberg, Duitsland. De kern van de huidige publicatie is de formele bevestiging van HD 137010 b als een serieuze kandidaat voor een exoplaneet van aardse omvang. Dit is een aanzienlijke prestatie, aangezien de transitmethode — waarbij men kijkt naar de dip in sterlicht wanneer een planeet voorlangs beweegt — doorgaans meerdere waarnemingscycli vereist voor een definitieve validatie.

Wat betreft de fysieke kenmerken en de baan van de planeet, blijkt dat HD 137010 b ongeveer 355 dagen nodig heeft om een volledige omloop rond zijn moederster te voltooien, een tijdsduur die opvallend dicht bij een aards jaar ligt. Hoewel de planeet zich met een waarschijnlijkheid van circa 50 procent in de theoretisch bewoonbare zone bevindt, zijn de klimatologische omstandigheden waarschijnlijk bar. De berekende oppervlaktetemperatuur zou extreem laag kunnen zijn, mogelijk dalend tot onder de –70°C. Dit heeft geleid tot de hypothese dat de planeet zich in een "super-sneeuwbaltoestand" bevindt. De ster waar de planeet omheen draait, HD 137010, is een zogenaamde K-dwerg. Dit type ster is aanzienlijk zwakker en koeler dan onze zon, waardoor de planeet slechts ongeveer een derde van de hoeveelheid licht ontvangt die de aarde bereikt. Dit verklaart het veronderstelde ijzige klimaat, dat in veel opzichten vergelijkbaar is met de omstandigheden op Mars.

Dr. Chelsea Huang van de University of Southern Queensland benadrukte dat de relatieve nabijheid van HD 137010 b de planeet tot een uitzonderlijk doelwit maakt voor toekomstige, diepgaande studies. Met de komst van nieuwe generaties telescopen, zoals de door NASA geplande Habitable Worlds Observatory, kunnen we deze wereld veel gedetailleerder in kaart brengen. Om de significantie in perspectief te plaatsen: de bekende planeet Kepler-186f, die ook in een bewoonbare zone ligt, bevindt zich ongeveer vier keer verder weg en is twintig keer minder helder dan HD 137010 b. De wetenschappelijke waarde van deze ontdekking, die op 27 januari 2026 officieel werd gepresenteerd, schuilt in het feit dat dit de eerste kandidaat is met een straal en baan die zo sterk lijken op die van de aarde, terwijl de moederster helder genoeg is voor significante vervolgwaarnemingen.

Ondanks het enthousiasme blijft er een gezonde wetenschappelijke voorzichtigheid geboden. Dr. Sara Webb van de Swinburne University of Technology, die zelf niet betrokken was bij het onderzoek, legde uit dat voor de definitieve status van een bevestigde exoplaneet de "gouden standaard" van drie onafhankelijk geregistreerde transits moet worden behaald. Tot op heden is er slechts één kwalitatieve transit gedocumenteerd. Niettemin heeft de analyse van de K2-missiegegevens uit 2017 een uitzonderlijk hoge fotometrische nauwkeurigheid aangetoond, wat het vertrouwen in deze ene waarneming vergroot. Of HD 137010 b daadwerkelijk bewoonbaar is, hangt, ondanks de ijzige temperaturen, volledig af van de aanwezigheid van een dichte atmosfeer die warmte kan vasthouden. Dit maakt de planeet tot een cruciaal object voor toekomstige atmosferische modellering en ruimtemissies die op zoek gaan naar tekenen van leven buiten ons zonnestelsel.