Các nhà thiên văn học xác nhận ứng viên hành tinh có kích thước tương đương Trái Đất HD 137010 b quay quanh một ngôi sao giống Mặt Trời

Một nhóm nghiên cứu thiên văn quốc tế vừa chính thức xác minh việc phát hiện một ứng viên hành tinh đầy triển vọng mang tên HD 137010 b, với bán kính được ước tính vượt qua kích thước của Trái Đất khoảng 6%. Những chi tiết quan trọng về khám phá này đã được trình bày một cách hệ thống trên tạp chí khoa học uy tín The Astrophysical Journal Letters vào cuối tháng 1 năm 2026. Hành tinh này thực hiện quỹ đạo quay quanh một ngôi sao có nhiều đặc điểm tương đồng với Mặt Trời, nằm trong khoảng cách từ 146 đến 150 năm ánh sáng so với hệ Mặt Trời của chúng ta. Sự hợp tác nghiên cứu đa quốc gia này bao gồm các chuyên gia hàng đầu từ Đại học Nam Queensland (UniSQ), Đại học Harvard và Đại học Oxford, một minh chứng rõ nét cho những nỗ lực toàn cầu không ngừng nghỉ trong việc tìm kiếm và nghiên cứu các hành tinh ngoài hệ Mặt Trời.

Điểm nhấn đáng chú ý trong hành trình tìm kiếm này chính là tín hiệu quá cảnh mờ nhạt ban đầu đã được phát hiện lần đầu tiên vào năm 2017 bởi các tình nguyện viên tham gia dự án khoa học cộng đồng Planet Hunters. Tiến sĩ Alexander Venner, tác giả chính của công trình nghiên cứu, người đã nhận ra tín hiệu quý giá này ngay từ khi còn là một học sinh trung học, hiện đang đảm nhiệm vai trò nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Viện Thiên văn học Max Planck ở Heidelberg, Đức. Ý nghĩa cốt lõi của sự kiện này nằm ở việc xác nhận vị thế của HD 137010 b như một ứng viên hành tinh có kích thước tương đương Trái Đất, một thành tựu khoa học quan trọng bởi các phương pháp quá cảnh thường đòi hỏi rất nhiều lần quan sát lặp lại và kiểm chứng khắt khe để có thể đưa ra kết luận xác thực cuối cùng.

Về đặc điểm vận động, hành tinh này hoàn thành một vòng quỹ đạo quanh ngôi sao chủ của nó trong khoảng 355 ngày, một chu kỳ thời gian rất gần gũi với một năm trên Trái Đất. Tuy nhiên, bất chấp việc có xác suất nằm trong vùng có thể sinh sống được lên tới khoảng 50%, nhiệt độ bề mặt tính toán của nó có thể ở mức cực thấp, tiềm tàng khả năng xuống dưới ngưỡng –70°C, dẫn đến giả thuyết về một trạng thái gọi là "siêu quả cầu tuyết". Ngôi sao chủ HD 137010 vốn là một sao lùn loại K, một thiên thể mờ và lạnh hơn so với Mặt Trời của chúng ta, chính vì thế hành tinh này chỉ nhận được khoảng một phần ba lượng ánh sáng so với Trái Đất, tạo nên một môi trường khí hậu băng giá khắc nghiệt có thể so sánh với điều kiện trên sao Hỏa.

Tiến sĩ Chelsea Huang từ UniSQ đã đưa ra nhận định rằng khoảng cách tương đối gần của HD 137010 b biến nó trở thành một mục tiêu ngoại lệ cho các quan sát chi tiết và chuyên sâu hơn trong tương lai bằng các hệ thống kính thiên văn thế hệ mới, điển hình như Đài quan sát các thế giới có thể sinh sống được (Habitable Worlds Observatory) đang được NASA lên kế hoạch. Để có cái nhìn so sánh, hành tinh gần nhất có các thông số tương đồng nằm trong vùng sinh sống là Kepler-186f thực tế nằm xa hơn gấp bốn lần và mờ hơn tới hai mươi lần. Tầm quan trọng khoa học của khám phá được công bố vào ngày 27 tháng 1 năm 2026 này nằm ở việc đây là ứng viên đầu tiên sở hữu bán kính và đặc tính quỹ đạo gần giống Trái Đất thực hiện quá cảnh qua một ngôi sao đủ sáng để cho phép thực hiện các nghiên cứu quan sát tiếp theo một cách hiệu quả.

Mặc dù vậy, Tiến sĩ Sarah Webb từ Đại học Công nghệ Swinburne, một chuyên gia không tham gia trực tiếp vào nghiên cứu, đã nhấn mạnh rằng để một thiên thể được chính thức công nhận là hành tinh ngoại, nó cần phải đạt được "tiêu chuẩn vàng" với ít nhất ba lần quá cảnh được ghi nhận, trong khi hiện tại mới chỉ có một lần duy nhất được xác định chắc chắn. Tuy nhiên, các phân tích chuyên sâu từ dữ liệu K2 thu thập được vào năm 2017 đã cho thấy độ chính xác quang học vượt trội, cho phép ghi nhận lần quá cảnh đơn lẻ nhưng có chất lượng dữ liệu cực cao này. Khả năng duy trì sự sống tiềm tàng của HD 137010 b, mặc cho mức nhiệt độ thấp, sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào sự hiện diện của một bầu khí quyển đủ dày và ổn định, điều này biến nó thành một đối tượng nghiên cứu trọng tâm cho các mô hình mô phỏng khí quyển trong các sứ mệnh không gian tương lai.