Astronomowie potwierdzają istnienie HD 137010 b: Nowa kandydatka na egzoplanetę wielkości Ziemi krążąca wokół gwiazdy podobnej do Słońca

Międzynarodowy zespół badaczy zweryfikował odkrycie obiecującej kandydatki na egzoplanetę, oznaczonej jako HD 137010 b. Według wstępnych szacunków, jej promień jest zaledwie o sześć procent większy od promienia Ziemi, co czyni ją obiektem o parametrach fizycznych niezwykle zbliżonych do naszej planety. Szczegółowe wyniki tych przełomowych badań zostały zaprezentowane na łamach prestiżowego czasopisma naukowego „The Astrophysical Journal Letters” pod koniec stycznia 2026 roku. Planeta ta krąży wokół gwiazdy przypominającej Słońce, znajdującej się w odległości od około 146 do 150 lat świetlnych od Układu Słonecznego. W skład szerokiego konsorcjum badawczego weszli wybitni specjaliści z Uniwersytetu Południowego Queensland (UniSQ), Uniwersytetu Harvarda oraz Uniwersytetu Oksfordzkiego, co podkreśla globalną skalę i znaczenie tego naukowego przedsięwzięcia.

Historia tego odkrycia jest wyjątkowa, ponieważ pierwszy, subtelny sygnał tranzytowy został dostrzeżony już w 2017 roku przez wolontariuszy uczestniczących w projekcie nauki obywatelskiej Planet Hunters. Główny autor publikacji, dr Alexander Venner, zidentyfikował ten sygnał jeszcze jako uczeń szkoły średniej, a obecnie kontynuuje swoją karierę naukową jako stażysta podoktorski w Instytucie Astronomii Maxa Plancka w Heidelbergu w Niemczech. Kluczowym osiągnięciem zespołu jest oficjalne potwierdzenie statusu HD 137010 b jako kandydatki na egzoplanetę o rozmiarach ziemskich. Jest to sukces o tyle istotny, że metody tranzytowe zazwyczaj wymagają wielokrotnych, powtarzalnych obserwacji w celu ostatecznej weryfikacji obiektu, a w tym przypadku precyzyjna analiza archiwalnych danych pozwoliła na wykonanie milowego kroku w badaniach tego układu.

Pod względem dynamiki orbitalnej, planeta HD 137010 b wykonuje pełny obieg wokół swojej gwiazdy macierzystej w ciągu około 355 dni, co jest okresem niemal identycznym z ziemskim rokiem kalendarzowym. Mimo że obiekt ten znajduje się w teoretycznej ekosferze, z prawdopodobieństwem zamieszkiwalności szacowanym na około 50%, warunki panujące na jego powierzchni mogą być skrajnie surowe dla znanych nam form życia. Obliczona temperatura powierzchni może spadać poniżej –70°C, co sugeruje, że planeta może znajdować się w stanie określanym przez naukowców jako „super-śnieżka”. Gwiazda macierzysta, HD 137010, jest pomarańczowym karłem typu K, co oznacza, że jest obiektem chłodniejszym i emitującym mniej energii niż nasze Słońce. W rezultacie planeta otrzymuje jedynie około jednej trzeciej ilości światła docierającego do Ziemi, co bezpośrednio determinuje jej lodowaty klimat, porównywalny z warunkami panującymi na Marsie.

Dr Chelsea Huang z UniSQ zwróciła uwagę, że relatywna bliskość HD 137010 b czyni ją wyjątkowym celem dla przyszłych, znacznie bardziej szczegółowych badań prowadzonych za pomocą teleskopów nowej generacji. Wśród nich kluczową rolę ma odegrać planowane przez NASA Habitable Worlds Observatory, które będzie zdolne do analizy składu chemicznego atmosfery tak małych obiektów. Dla porównania, najbliższa planeta o zbliżonych parametrach znajdująca się w strefie zamieszkiwalnej, Kepler-186f, jest oddalona od nas około cztery razy dalej i jest dwudziestokrotnie słabiej widoczna dla ziemskich instrumentów. Znaczenie naukowe tego odkrycia, ogłoszonego 27 stycznia 2026 roku, polega na tym, że jest to pierwsza kandydatka o promieniu i właściwościach orbitalnych tak bliskich ziemskim, która przechodzi przed tarczą gwiazdy typu słonecznego o jasności wystarczającej do przeprowadzenia zaawansowanych analiz spektroskopowych.

Dr Sarah Webb z Uniwersytetu Technologicznego Swinburne, która nie brała bezpośredniego udziału w badaniach, podkreśliła w komentarzu, że do pełnego uznania obiektu za potwierdzoną egzoplanetę konieczne jest osiągnięcie tak zwanego „złotego standardu”, czyli zarejestrowanie przynajmniej trzech niezależnych tranzytów. Jak dotąd oficjalnie odnotowano tylko jedno takie przejście przed tarczą gwiazdy. Niemniej jednak, ponowna, rygorystyczna analiza danych z misji K2 zebranych w 2017 roku wykazała niezwykle wysoką precyzję fotometryczną, co pozwoliło na rzetelne udokumentowanie tego pojedynczego zdarzenia o wysokiej jakości. Potencjalna zamieszkiwalność HD 137010 b, pomimo niskich temperatur, zależy w dużej mierze od obecności i gęstości jej ewentualnej atmosfery. To sprawia, że obiekt ten staje się priorytetowym celem dla przyszłych misji kosmicznych zajmujących się modelowaniem klimatycznym i poszukiwaniem śladów gazów cieplarnianych na odległych światach.