Stockholm Üniversitesi, 40.000 Yıllık Mamuttan En Yaşlı RNA Dizilemesini Elde Etti

Stockholm Üniversitesi araştırmacıları, 14 Kasım 2025 tarihinde, Buz Devri'ne ait yünlü bir mamut örneğinden şimdiye kadar elde edilen en yaşlı Ribonükleik Asit (RNA) moleküllerini başarıyla izole edip dizilediklerini duyurdu. Bu çalışma, RNA'nın ölümden sonraki birkaç saat içinde hızla bozulduğu yönündeki yerleşik varsayımları sorgulamaktadır. Elde edilen RNA dizilimleri, neredeyse 40.000 yıl boyunca Sibirya'nın donmuş permafrostunda muhafaza edilmiş olan genç mamut Yuka'nın dokularından gelmektedir.

Bu keşif, genetik materyalin korunma potansiyelini genişleterek, sadece DNA ve proteinlerin değil, RNA'nın da uzun zaman dilimlerinde muhafaza edilebileceğini kanıtlamaktadır. Bu durum, çoktan yok olmuş türlerin biyolojisine dair yeni ve doğrudan bilgiler sunma imkânı sağlamaktadır. Yuka'nın kalıntıları, 2010 yılının Ağustos ayında Sibirya'nın Uzak Doğusu'ndaki Oyogos Yar kıyısı boyunca tusk avcıları tarafından bulunmuştu. Kızıl kahverengi kürkü ve bütünlüğü korunmuş kas dokusu sayesinde olağanüstü bir şekilde muhafaza olan bu genç mamut yavrusunun, keşfedildiğinde 6 ila 11 yaşları arasında olduğu tahmin edilmektedir.

Çalışmanın baş yazarı Emilio Mármol, bu RNA izolasyonunun, nesli tükenmiş hayvanların yaşadıkları dönemdeki hücresel biyolojilerini daha iyi anlamaya olanak tanıdığını belirtti. Mármol, DNA'nın evrimsel geçmişe ışık tuttuğunu, RNA'nın ise hücre içindeki yaşam döngüsünün anlık işleyişini, yani hangi genlerin aktif olduğunu gösterdiğini vurguladı. Araştırmacılar, Yuka'nın kas dokusundan elde edilen RNA moleküllerini inceleyerek yaklaşık 20.000'den fazla protein kodlayıcı genin aktivite durumunu analiz etti.

Bu moleküler analizler, Yuka'nın ölüm anında hücresel stres belirtileri gösterdiğini ortaya koydu; bu bulgu, mamutun yaşamının son anlarında muhtemelen yırtıcı hayvan saldırısına uğradığı yönündeki önceki değerlendirmelerle paralellik göstermektedir. Ayrıca, bu yeni genetik veriler, anatomik özelliklere dayalı ön varsayımların aksine, Yuka'nın bir erkek olduğunu DNA ve RNA analizlerinin birleşimiyle kesinleştirdi. Stockholm Üniversitesi'ndeki ekip, bu çalışmayı SciLifeLab ve İsveç Doğal Tarih Müzesi'nin ortak girişimi olan Paleogenetik Merkezi ile işbirliği içinde yürüttü. Bu başarı, uygun koşullar altında çok daha eski kalıntılardan RNA elde edilebileceği inancını güçlendirmektedir.