Sekwencjonowanie RNA z 40-tysięcznego mamuta Yuka redefiniuje granice paleobiologii

Badacze ze Sztokholmskiego Uniwersytetu ogłosili 14 listopada 2025 roku pomyślne wyizolowanie i zsekwencjonowanie najstarszych znanych cząsteczek RNA. Materiał genetyczny pochodził z okazu mamuta włochatego, nazwanego Yuka, który spoczywał w syberyjskiej wiecznej zmarzlinie przez blisko 40 tysięcy lat. Odkrycie to, opublikowane w czasopiśmie „Cell”, podważa dotychczasowe założenie o szybkiej degradacji RNA po śmierci organizmu, dowodząc, że ta niestabilna biomolekuła może przetrwać dziesiątki tysięcy lat w optymalnych warunkach konserwacji.

Zwłoki Yuka, odnalezione w 2010 roku przez poszukiwaczy kłów w rejonie wybrzeża Oyogos Yar na rosyjskim Dalekim Wschodzie, cechowały się wyjątkowym stanem zachowania. Ciało to zachowało charakterystyczne rdzawobrązowe futro oraz nienaruszone tkanki mięśniowe, co umożliwiło przeprowadzenie analizy molekularnej. Zespół badawczy, kierowany przez Emilio Mármola, pozyskał cząsteczki RNA bezpośrednio z tkanki mięśniowej Yuka, co pozwoliło na uchwycenie aktywności genowej w chwili zgonu zwierzęcia. Analiza molekularna dostarczyła informacji niedostępnych wyłącznie poprzez badanie DNA, które jest bardziej stabilnym, lecz statycznym zapisem kodu genetycznego.

Cząsteczki RNA, będące dynamicznymi pośrednikami w procesie ekspresji genów, ujawniły sygnały wskazujące na silny stres komórkowy. Sugeruje to, że Yuka, który w chwili śmierci miał około 5 do 6 lat, mógł paść ofiarą ataku lwów jaskiniowych tuż przed śmiercią. Emilio Mármol, główny autor publikacji, podkreślił, że izolacja RNA otwiera zupełnie nowe perspektywy dla dogłębnego zrozumienia biologii tych wymarłych gatunków w okresie ich życia. Badanie to potwierdziło również, że Yuka był samcem, korygując wcześniejsze spekulacje oparte na obserwacji cech anatomicznych szczątków.

Przetrwanie RNA przez dziesiątki tysięcy lat, w porównaniu do poprzedniego rekordu wynoszącego 14 300 lat dla szczenięcia wilka, jest znaczące, biorąc pod uwagę, że RNA jest notorycznie ulotne i szybko ulega rozkładowi przez enzymy, czyli rybonukleazy. Przełom ten stawia RNA w nowym świetle, gdyż dotychczas sekwencjonowanie starożytnego RNA było rzadkością, często ograniczonym do wirusów RNA, takich jak wirus grypy H1N1, z tkanek utrwalonych w formalinie. Odkrycie to stanowi kamień milowy w paleobiologii, oferując wgląd w regulację genetyczną wymarłych zwierząt, co jest niemożliwe do uzyskania jedynie z analizy DNA.

W kontekście ewolucyjnym, naukowcy mają nadzieję na przeprowadzenie przyszłych badań łączących prehistoryczne RNA z DNA i białkami, co fundamentalnie zmieni rozumienie wymarłej megafauny. Jak zauważył Love Dalén, technologia ta może umożliwić sekwencjonowanie wirusów RNA, w tym koronawirusów, zachowanych w osadach epoki lodowcowej. Możliwość odzyskania i sekwencjonowania tkanek specyficznych wzorców ekspresji z tak starych okazów zwierzęcych, jak Yuka, wyznacza nowy standard w dziedzinie genetyki konserwatorskiej.