Wiceprezydent USA JD Vance kończy wizytę na Kaukazie Południowym podpisaniem historycznej Karty Partnerstwa

Wiceprezydent Stanów Zjednoczonych JD Vance zakończył swoją oficjalną podróż dyplomatyczną na Kaukaz Południowy, która trwała od poniedziałku 9 lutego 2026 roku do środy 11 lutego 2026 roku. Wizyta, rozpoczęta w Erywaniu, a zwieńczona w Baku, doprowadziła do podpisania historycznej Karty o partnerstwie strategicznym. Działania te mają na celu ugruntowanie roli USA w procesie pokojowym między Armenią a Azerbejdżanem, zainicjowanym przez wstępne porozumienie z sierpnia 2025 roku, wypracowane w Waszyngtonie przy bezpośredniej mediacji prezydenta Donalda Trumpa.

W stolicy Azerbejdżanu Vance oraz prezydent Ilham Alijew sygnowali dokument, który zdaniem azerbejdżańskiego przywódcy wyznacza „całkowicie nowy etap” w relacjach dwustronnych między oboma państwami. Karta przewiduje pogłębienie współpracy w kluczowych obszarach gospodarki, bezpieczeństwa, energetyki oraz nowoczesnych technologii. Istotnym punktem wizyty było ogłoszenie planów dostarczenia Azerbejdżanowi nowych łodzi patrolowych do ochrony granic morskich, co stanowi pierwszy w historii przypadek przekazania Baku amerykańskiego sprzętu wojskowego. Dodatkowo partnerstwo zakłada kooperację w sferze cywilnej energetyki jądrowej oraz wspólne projekty dotyczące sztucznej inteligencji i infrastruktury cyfrowej.

Prezydent Alijew podkreślił podczas spotkania, że Azerbejdżan odgrywa kluczową rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa energetycznego, dostarczając obecnie gaz ziemny do 16 krajów, z których aż 11 należy do sojuszu NATO. Wiceprezydent Vance zaznaczył natomiast potrzebę „budowania dobrobytu tam, gdzie wcześniej dominowała walka i konflikt”, kładąc silny nacisk na przyszłość regionu. Równolegle wizyta w Erywaniu przyniosła podpisanie umowy z premierem Nikolem Paszynianem dotyczącej rozwoju negocjacji w dziedzinie cywilnej energii atomowej. Waszyngton wyraził gotowość do eksportu zaawansowanych mikroprocesorów oraz dronów zwiadowczych, a także do znaczących inwestycji w armeńską infrastrukturę, co Paszynian określił jako wydarzenie „prawdziwie historyczne”.

Podczas pobytu w Armenii nie zabrakło jednak kontrowersji o charakterze symbolicznym. Dotyczyły one usunięcia wzmianki o ludobójstwie Ormian z oficjalnych kanałów komunikacji wiceprezydenta, choć sam Vance oddał hołd ofiarom, składając kwiaty pod pomnikiem upamiętniającym te tragiczne wydarzenia. Centralnym punktem nowej wizji regionalnej, łączącym oba kraje, pozostaje Korytarz Trumpa na rzecz Międzynarodowego Pokoju i Dobrobytu (TRIPP). Jest to projekt drogowo-kolejowy o długości 27 mil (około 43 km), mający połączyć główną część Azerbejdżanu z jego eksklawą, Nachiczewańską Republiką Autonomiczną, przebiegając bezpośrednio przez terytorium Armenii.

Inicjatywa ta, znana również jako korytarz Zangezur, pozwala na strategiczne ominięcie terytoriów Rosji oraz Iranu. Rozwój tej trasy został uzgodniony w ramach porozumienia pokojowego z sierpnia 2025 roku, a Stany Zjednoczone otrzymały wyłączne prawo do zarządzania i rozbudowy korytarza przez okres 99 lat. Prezydent Alijew wskazał, że TRIPP będzie istotnym wkładem w pokój i rozwój, łącząc rynki azjatyckie z europejskimi. Projekt ten jest postrzegany przez administrację w Waszyngtonie jako fundament nowej, transkontynentalnej współpracy handlowej, która ma przynieść stabilizację całemu regionowi Kaukazu.

Działania dyplomatyczne USA na Kaukazie Południowym znacząco wzmacniają ich wpływy w regionie, który przez dekady pozostawał pod silną dominacją Rosji. Podpisanie Karty w Baku, następujące po kluczowych porozumieniach w Erywaniu, ukazuje dążenie administracji Trump-Vance do stworzenia trwałej architektury stabilności opartej na silnych więziach ekonomicznych i gwarancjach bezpieczeństwa. Sukces tych inicjatyw ma stać się filarem międzynarodowego handlu oraz nowoczesnej dyplomacji, zmieniając układ sił na styku Europy i Azji.