ABD Başkan Yardımcısı Vance Güney Kafkasya Turunu Azerbaycan ile Stratejik Ortaklık Şartnamesi İmzalayarak Tamamladı

Amerika Birleşik Devletleri Başkan Yardımcısı JD Vance, Güney Kafkasya bölgesine gerçekleştirdiği ve diplomatik açıdan büyük önem taşıyan ziyaretini başarıyla tamamladı. 9 Şubat 2026 Pazartesi günü Ermenistan'ın başkenti Erivan'da başlayan bu resmi temaslar, 11 Şubat 2026 Çarşamba günü Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de imzalanan Stratejik Ortaklık Şartnamesi ile nihayete erdi. Söz konusu ziyaret, Ağustos 2025'te Washington'da Başkan Donald Trump'ın arabuluculuğuyla imzalanan ön barış anlaşmasının ardından, bölgedeki iki komşu ülke arasındaki barış sürecine yönelik ABD'nin sarsılmaz desteğini pekiştirmeyi amaçlıyor.

Bakü'deki görüşmelerde Vance ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, ikili münasebetlerde "tamamen yeni bir aşamanın" kapılarını aralayan tarihi bir belgeye imza attılar. Bu stratejik ortaklık metni; ekonomi, güvenlik, enerji ve ileri teknoloji alanlarında iş birliğinin derinleştirilmesini kapsıyor. Ziyaretin Azerbaycan ayağındaki en çarpıcı gelişmelerden biri, ABD'nin Azerbaycan'ın karasularını koruması amacıyla yeni devriye botları tedarik edeceğini duyurması oldu; bu hamle Bakü'ye ilk kez Amerikan askeri teçhizatı sağlanması bakımından tarihi bir ilki teşkil ediyor. Ayrıca, ortaklık kapsamında sivil nükleer enerji alanında etkileşimin artırılması, yapay zeka ve dijital altyapı projelerinin birlikte geliştirilmesi kararlaştırıldı. Cumhurbaşkanı Aliyev, Azerbaycan'ın 11'i NATO üyesi olan toplam 16 ülkeye doğal gaz ihraç ederek küresel enerji güvenliğine katkı sağladığını hatırlatırken, Vance ise bölgede geçmişteki çatışmaların yerini refahın alması gerektiğini vurguladı.

Vance'in Erivan ziyareti de bölge dengeleri açısından kritik sonuçlar doğurdu. Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile bir araya gelen Başkan Yardımcısı, sivil nükleer enerji alanındaki iş birliği görüşmelerini hızlandıracak bir mutabakat zaptı imzaladı. ABD'nin Ermenistan'a gelişmiş bilgisayar çipleri ve keşif amaçlı insansız hava araçları ihraç etmeye, ayrıca ülkenin stratejik altyapısına yatırım yapmaya hazır olduğu ifade edildi. Başbakan Paşinyan, bu ziyareti Ermenistan için "gerçekten tarihi" bir an olarak tanımladı. Öte yandan, ziyaret sırasında Başkan Yardımcısı'nın resmi sosyal medya hesabından Ermeni Soykırımı ifadesinin kaldırılması ve Vance'in bunun yerine anıta çiçek bırakmayı tercih etmesi, diplomatik çevrelerde çeşitli tartışmalara yol açtı.

Bölgesel yeni vizyonun en temel yapı taşı ise "Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Koridoru" (TRIPP) olarak adlandırılan proje oldu. Yaklaşık 43 kilometre (27 mil) uzunluğundaki bu karayolu ve demiryolu güzergahı, Azerbaycan ana karasını Ermenistan toprakları üzerinden Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'ne bağlamayı hedefliyor. Rusya ve İran'ın etkisini devre dışı bırakan ve Zengezur Koridoru olarak da bilinen bu hattın geliştirme hakları, Ağustos 2025'teki Washington Barış Anlaşması uyarınca 99 yıllığına münhasıran ABD'ye verildi. Cumhurbaşkanı Aliyev, TRIPP projesinin Asya ile Avrupa'yı birbirine bağlayarak bölgesel barış, kalkınma ve iş birliğine eşsiz bir katkı sunacağını belirtti.

ABD'nin attığı bu stratejik adımlar, geleneksel olarak Rusya'nın nüfuz sahası kabul edilen Güney Kafkasya'daki Amerikan varlığını ve etkisini tahkim ediyor. Bakü'de imzalanan Şartname ve Erivan ile varılan mutabakatlar, Trump-Vance yönetiminin bölgede ekonomik entegrasyon ve güvenlik garantileri üzerine inşa edilmiş kalıcı bir istikrar yapısı kurma niyetini açıkça gösteriyor. Bu kapsamlı anlaşmaların hayata geçirilmesi, bölgedeki uluslararası ticaret yollarının ve diplomatik dengelerin yeniden şekillenmesinde bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor.