Narzędzia AI w Sekundy Przewidują Ryzyko Wstrząsów Po Trzęsieniach Ziemi

Międzynarodowy zespół naukowców, w skład którego wchodzą eksperci z Uniwersytetu Edynburskiego, Brytyjskiej Służby Geologicznej (BGS) oraz Uniwersytetu w Padwie, stworzył innowacyjne narzędzie oparte na sztucznej inteligencji (AI). Jego zadaniem jest prognozowanie ryzyka wystąpienia wstrząsów wtórnych. Technologia ta, której wyniki badań zostały zaprezentowane pod koniec 2025 roku, potrafi niemal natychmiast, bo w ciągu pierwszych 24 godzin po głównym wstrząsie, oszacować prawdopodobieństwo i liczbę kolejnych trzęsień ziemi o magnitudzie 4.0 lub wyższej.

System ten, wykorzystujący techniki głębokiego uczenia maszynowego, został wytrenowany na obszernych i szczegółowych danych sejsmicznych pochodzących z pięciu regionów charakteryzujących się wysoką aktywnością tektoniczną: Kalifornii, Nowej Zelandii, Włoch, Japonii oraz Grecji. Opracowanie to wykazuje jakość prognoz porównywalną z uznanym modelem Epidemic-Type Aftershock Sequence (ETAS), który obecnie stanowi operacyjny standard w wielu krajach. Jak podkreśliła Foteini Dervisi, doktorantka Uniwersytetu Edynburskiego i BGS, a zarazem kierowniczka projektu, największą zaletą nowego rozwiązania AI jest jego błyskawiczna prędkość działania.

Podczas gdy model ETAS wymaga godzin, a czasem nawet dni na przeprowadzenie tysięcy symulacji, aby dojść do konkluzji, modele AI dostarczają wyniki w zaledwie kilka sekund. Ta różnica w szybkości jest kluczowa. W strefach dotkniętych katastrofą, gdzie liczy się każda minuta, wstrząsy wtórne mogą doprowadzić do zawalenia się już naruszonych konstrukcji i znacząco skomplikować prowadzenie akcji ratunkowych. Kontekst historyczny, w tym tragiczne trzęsienie ziemi, które nawiedziło Turcję w lutym 2023 roku, tylko uwypukla pilną potrzebę posiadania tak szybkich narzędzi do zarządzania kryzysowego.

Naukowcy wskazują, że kolejnym krokiem milowym w rozwoju sejsmologii operacyjnej będzie integracja tych modeli AI, takich jak SmaAt-UNet i Earthformer, z katalogami sejsmicznymi o wysokiej precyzji, które są generowane przez uczenie maszynowe niemal w czasie rzeczywistym. Stanowi to fundamentalną zmianę paradygmatu: od czasochłonnej analizy sejsmologicznej przechodzimy do dostarczania krytycznych informacji niemal natychmiast po zdarzeniu. Warto zaznaczyć, że realizacja tego przełomu została częściowo sfinansowana w ramach programu Unii Europejskiej „Horyzont 2020”, w ramach Sieci Szkoleń Innowacyjnych Marii Skłodowskiej-Curie.

Wprowadzenie tej technologii do użytku operacyjnego może radykalnie zmienić protokoły reagowania na trzęsienia ziemi. Zdolność do natychmiastowej oceny zagrożenia pozwala służbom ratunkowym na lepsze alokowanie zasobów i podejmowanie bardziej świadomych decyzji dotyczących ewakuacji i zabezpieczania terenu. To nie tylko kwestia technologii, ale przede wszystkim ratowania ludzkiego życia i minimalizowania strat materialnych w obliczu sił natury, które potrafią uderzyć bez ostrzeżenia.