Microsoft i technologia zapisu „na wieczność”: Przełom w przechowywaniu danych na szkle

Microsoft, w ramach swojej innowacyjnej inicjatywy Project Silica, poczynił ogromne postępy w dziedzinie tworzenia nośników do ultra-długoterminowej archiwizacji danych. Zgodnie z publikacjami, które pojawiły się w prestiżowym czasopiśmie Nature w lutym 2026 roku, technologia ta wchodzi w nową, obiecującą fazę rozwoju, która może zrewolucjonizować sposób, w jaki ludzkość gromadzi informacje.

Głównym celem tego ambitnego przedsięwzięcia jest opracowanie nośnika zdolnego do przechowywania cyfrowych informacji w nienaruszonym stanie przez około 10 000 lat. Jest to bezpośrednia odpowiedź na narastający problem degradacji tradycyjnych nośników magnetycznych, których żywotność ogranicza się zazwyczaj do zaledwie dziesięciu lat i które wymagają kosztownego, nieustannego chłodzenia.

Jednym z najbardziej kluczowych kroków w ewolucji projektu było zastąpienie kosztownego szkła kwarcowego, znanego również jako stapiana krzemionka, znacznie bardziej ekonomicznym szkłem borokrzemowym. Materiał ten jest powszechnie stosowany w produkcji sprzętu laboratoryjnego oraz codziennych naczyń kuchennych, co czyni go łatwo dostępnym surowcem.

Taka zmiana materiałowa skutecznie eliminuje jedną z głównych barier na drodze do szerokiej komercjalizacji technologii. Dzięki temu, że szkło borokrzemowe jest produkowane na masową skalę przez wielu dostawców, drastycznie obniżają się koszty produkcji oraz zwiększa się dostępność komponentów niezbędnych do wytwarzania trwałych nośników danych.

Imponujące są również parametry techniczne tego rozwiązania, które udowadniają jego ogromny potencjał. Na pojedynczej płytce wykonanej ze szkła borokrzemowego, o wymiarach 120 mm na 120 mm i grubości zaledwie 2 mm, badaczom udało się zapisać aż 4,8 terabajta danych. Taka ilość informacji odpowiada w przybliżeniu dwóm milionom drukowanych książek.

Proces odczytu danych opiera się na zaawansowanej mikroskopii czułej na polaryzację, wykorzystującej standardowe źródła światła. Za precyzyjne dekodowanie skomplikowanych wzorców optycznych odpowiadają nowoczesne algorytmy sztucznej inteligencji, które gwarantują błyskawiczny i bezbłędny dostęp do zarchiwizowanych informacji.

W najnowszej fazie projektu odnotowano znaczne uproszczenie aparatury odczytującej, co jest krokiem milowym w stronę praktycznych zastosowań. Liczba niezbędnych kamer została zredukowana z trzech lub czterech, stosowanych we wcześniejszych prototypach, do zaledwie jednej. Taka optymalizacja nie tylko obniża całkowity koszt systemu, ale również znacząco zmniejsza jego fizyczne gabaryty.

Po zakończeniu fazy badań podstawowych, Microsoft aktywnie zachęca inne organizacje do współpracy przy tworzeniu praktycznego produktu komercyjnego. Technologia ta jest pozycjonowana jako wyspecjalizowane rozwiązanie do ultra-długiego przechowywania w obliczu globalnego, gwałtownego wzrostu wolumenu generowanych danych cyfrowych.

Choć trwałość szklanych nośników jest bezprecedensowa, szybkość zapisu wciąż ustępuje nowoczesnym napędom taśmowym, takim jak LTO-10, które oferują transfer do 400 MB/s bez kompresji. Z tego powodu Project Silica jest obecnie dedykowany głównie do tzw. „zimnych” magazynów danych, gdzie częstotliwość operacji wejścia-wyjścia jest stosunkowo niska.

Przewidywany harmonogram wdrożenia zakłada przeprowadzenie pilotażowych instalacji w wyspecjalizowanych sektorach w latach 2025–2027. Pełna dostępność komercyjna dla systemów archiwizacji korporacyjnej spodziewana jest w okresie od 2027 do 2030 roku, oferując ogromne korzyści w zakresie kosztów posiadania dzięki brakowi konieczności okresowej migracji danych i niskiemu zużyciu energii.