Microsoft zet grote stap in 'eeuwige' data-opslag op glas

De technologiegigant Microsoft heeft binnen het initiatief Project Silica aanzienlijke vooruitgang geboekt in de ontwikkeling van opslagmedia voor ultra-langdurige archivering. Volgens recente publicaties in het wetenschappelijke tijdschrift Nature, gedateerd op februari 2026, is het primaire doel van dit project het creëren van een drager die digitale informatie ongeveer 10.000 jaar in ongewijzigde staat kan bewaren. Deze innovatie biedt een cruciaal antwoord op de natuurlijke degradatie van traditionele magnetische opslagmedia, die doorgaans een levensduur van slechts tien jaar hebben en bovendien constante koeling vereisen om dataverlies te voorkomen.

Een fundamentele doorbraak in het proces was de vervanging van het kostbare kwartsglas, ook wel bekend als gesmolten silica, door het aanzienlijk voordeligere borosilicaatglas. Waar kwartsglas slechts bij een beperkt aantal gespecialiseerde fabrikanten verkrijgbaar is, wordt borosilicaatglas op grote schaal geproduceerd voor gebruik in laboratoriumapparatuur en alledaags keukengerei. Deze strategische overstap verwijdert een belangrijke barrière voor de grootschalige commercialisering van de technologie, aangezien de kosten en de beschikbaarheid van het basismateriaal voorheen een struikelblok vormden.

De technische prestaties van dit nieuwe medium zijn indrukwekkend te noemen. Op een compacte plaat van borosilicaatglas met een afmeting van 120 mm bij 120 mm en een dikte van slechts 2 mm, zijn de onderzoekers erin geslaagd om maar liefst 4,8 terabyte aan gegevens vast te leggen. Om de enorme omvang van deze opslagcapaciteit te illustreren: dit volume is vergelijkbaar met de inhoud van ongeveer twee miljoen gedrukte boeken, allemaal opgeslagen op een enkel glazen plaatje.

Voor het uitlezen van de opgeslagen informatie wordt gebruikgemaakt van polarisatiegevoelige microscopie in combinatie met standaard lichtbronnen, waarna de complexe optische patronen worden gedecodeerd door geavanceerde algoritmen voor kunstmatige intelligentie. Een opvallende verbetering is de vereenvoudiging van de benodigde hardware; het aantal camera's dat nodig is voor het leesproces is teruggebracht van drie of vier in eerdere prototypes naar slechts één camera. Deze efficiëntieslag zorgt voor een aanzienlijke verlaging van zowel de productiekosten als de fysieke omvang van het volledige systeem.

Nu de fase van het fundamentele onderzoek succesvol is afgerond, roept Microsoft andere organisaties op om samen te werken aan de ontwikkeling van een praktisch en commercieel inzetbaar product. De technologie wordt gepositioneerd als een gespecialiseerde archiefoplossing voor de extreem lange termijn, wat noodzakelijk is gezien de explosieve wereldwijde groei van datavolumes. Hoewel de duurzaamheid van glas superieur is, ligt de schrijfsnelheid momenteel nog lager dan die van moderne tape-oplossingen zoals LTO-10, die snelheden tot 400 MB/s zonder compressie bereiken. Hierdoor is Project Silica in de huidige fase het meest geschikt voor zogenaamde 'koude' opslag, waarbij gegevens zelden hoeven te worden geraadpleegd.

De verwachte tijdlijn voor de verdere uitrol van deze technologie is inmiddels geschetst. Tussen 2025 en 2027 worden de eerste pilot-projecten in gespecialiseerde sectoren verwacht, terwijl de volledige commerciële beschikbaarheid voor bedrijfsarchivering wordt voorzien voor de periode 2027-2030. De glazen opslagtechnologie biedt aanzienlijke voordelen op het gebied van de totale eigendomskosten (TCO). Dit komt doordat periodieke datamigratie overbodig wordt en het energieverbruik drastisch daalt, wat resulteert in een duurzame en kosteneffectieve methode voor het veiligstellen van de digitale geschiedenis.