Glacjolodzy wyjaśniają zagadkę prostokątnej formacji lodowej w pobliżu stacji Syowa

W sieci ponownie rozgorzała dyskusja na temat niezwykłej, prostokątnej struktury odkrytej na lądolodzie Antarktydy Wschodniej. Formacja ta, zlokalizowana w pobliżu współrzędnych 69°00'50'' szerokości geograficznej południowej i 39°36'22'' długości geograficznej wschodniej, stała się źródłem licznych teorii spiskowych dotyczących jej pochodzenia. Ta geometrycznie regularna anomalia, uwieczniona na zdjęciach satelitarnych, przyciąga uwagę opinii publicznej próbującej zrozumieć naturę tak precyzyjnego elementu krajobrazu w surowych warunkach polarnych. Jednak w styczniu 2026 roku środowisko naukowe przedstawiło wyczerpujące wyjaśnienie, które definitywnie wyklucza jakąkolwiek sztuczną ingerencję.

Glacjolodzy, w tym profesor Bethan Davies z Uniwersytetu w Newcastle, uznana specjalistka w dziedzinie rekonstrukcji dynamiki lodowców, tłumaczą to zjawisko naturalnymi procesami geologicznymi i klimatycznymi. Profesor Davies, pełniąca również funkcję głównego eksperta portalu AntarcticGlaciers.org oraz członkini Brytyjskiego Komitetu ds. Nazw Geograficznych Antarktyki, wiąże ten fenomen z osiadłą na mieliźnie górą lodową lub odsłonięciem grzbietu skalnego wynikającym z cieńczenia pokrywy lodowej. Jej badania koncentrują się na reakcjach lądolodów na zmienne warunki klimatyczne, co ma kluczowe znaczenie dla prognozowania przyszłego poziomu mórz i oceanów.

Eksperci potwierdzają, że ta specyficzna cecha terenu jest wynikiem złożonej interakcji między strumieniem lodu a podlodowcowymi przeszkodami, które kształtują rzeźbę powierzchni. Struktura została dodatkowo wygładzona przez potężne wiatry katabatyczne oraz specyficzne wzorce topnienia, co nadało jej tak wyraźne, geometryczne kontury. Wiatry katabatyczne, charakterystyczne dla Antarktydy, powstają, gdy wychłodzone powietrze nad płaskowyżem lodowym staje się gęstsze i pod wpływem grawitacji spływa w dół w kierunku oceanu. W strefach przybrzeżnych ich prędkość regularnie osiąga 20 m/s, a ponieważ lód nieustannie chłodzi powietrze, wiatry te wieją bez wyraźnego cyklu dobowego.

Lądolód Antarktydy, pokrywający około 98% kontynentu, stanowi największy rezerwuar lodu na naszej planecie. Jego powierzchnia wynosi 14 milionów km², a objętość szacuje się na 26,5 miliona km³ lodu, co w przypadku całkowitego stopnienia odpowiadałoby wzrostowi poziomu światowego oceanu o 58 metrów. Tarcza Antarktydy Wschodniej, gdzie znajduje się stacja Syowa, to masywny płaskowyż lodowy o średniej wysokości około 3 km, gdzie grubość lodu sięga średnio 2,5 km. To właśnie w tym regionie formują się najsilniejsze wiatry spływowe, przenoszące mroźne masy powietrza z głębi kontynentu w stronę wybrzeża.

Profesor Davies, wyróżniona w 2024 roku Medalem Richardsona za wybitne zasługi dla glacjologii, w swojej pracy wykorzystuje zaawansowane zdjęcia satelitarne oraz dane geomorfologiczne do odtworzenia przeszłych i obecnych zachowań lodowców. W kontekście prostokątnej formacji jej metodologia pozwala zrozumieć, w jaki sposób strumień lodu, poruszający się pod wpływem grawitacji i ukształtowania terenu, mógł opłynąć lub oszlifować podlodowcową przeszkodę, tworząc iluzję sztucznego obiektu. Wiatry katabatyczne na Antarktydzie mogą osiągać prędkość nawet 200 mil na godzinę, co podkreśla ich ogromną zdolność do erozji i rzeźbienia powierzchni lodu w unikalne kształty.

Podsumowując, prostokątna forma, która stała się przedmiotem internetowych debat, stanowi doskonały przykład tego, jak fundamentalne procesy fizyczne mogą tworzyć struktury wydające się nienaturalnymi. Grawitacyjny przepływ lodu, oddziaływanie z podłożem skalnym oraz ekstremalne zjawiska meteorologiczne, takie jak wiatry katabatyczne, wspólnie kształtują ten dynamiczny krajobraz. Zjawisko to potwierdza niezwykłą złożoność systemów lodowcowych, które nieustannie ulegają przekształceniom pod wpływem sił wewnętrznych i zewnętrznych, tworząc formy zaskakujące obserwatorów swoją regularnością.