Glaciologen verklaren de oorsprong van het mysterieuze rechthoekige ijsfenomeen nabij station Syowa

Op het oostelijke deel van de Antarctische ijskap, nabij de coördinaten 69°00'50'' zuiderbreedte en 39°36'22'' oosterlengte, is een opmerkelijke rechthoekige structuur gesignaleerd die wereldwijd de gemoederen bezighoudt. Deze geometrisch perfecte formatie, vastgelegd op satellietbeelden, heeft geleid tot talloze speculaties over een mogelijke kunstmatige oorsprong in de barre wildernis van Antarctica. In januari 2026 kwam de wetenschappelijke gemeenschap echter met een sluitende verklaring die menselijke of buitenaardse tussenkomst resoluut uitsluit.

Professor Bethan Davies van de Universiteit van Newcastle, een vooraanstaand expert in de reconstructie van gletsjerdynamiek, wijst natuurlijke geologische en klimatologische processen aan als de oorzaak. Davies, die tevens een leidende rol speelt bij de website AntarcticGlaciers.org en lid is van de Britse commissie voor Antarctische plaatsnamen, suggereert dat het fenomeen waarschijnlijk een aan de grond gelopen ijsberg is of een rotsachtige bergkam die door de verdunning van de ijslaag aan de oppervlakte is gekomen. Haar werk is essentieel voor het begrijpen van de reactie van ijskappen op veranderende klimaatcondities en de gevolgen voor de toekomstige zeespiegelstijging.

Deskundigen bevestigen dat de opvallende vorm het resultaat is van een complexe interactie tussen de ijsstroom en onderliggende obstakels in het terrein die het reliëf vormen. De scherpe contouren van de structuur zijn verder gepolijst door krachtige katabatische winden en specifieke smeltpatronen. Deze natuurlijke krachten werken als een beeldhouwer op het ijs, waardoor er vormen ontstaan die voor het ongetrainde oog onnatuurlijk rechtlijnig lijken in dit onherbergzame landschap.

De katabatische winden, ook wel valwinden genoemd, zijn een kenmerkend fenomeen voor de Antarctische regio. Koude lucht boven het ijsplateau wordt compacter en zwaarder, waarna het onder invloed van de zwaartekracht met hoge snelheid vanaf de hoogvlaktes richting de oceaan stroomt. In de kustgebieden kunnen deze winden snelheden bereiken van 20 meter per seconde. Omdat de gletsjer de lucht constant afkoelt, waaien deze winden onafgebroken door, zonder de gebruikelijke dagelijkse cyclus die we elders op de wereld zien.

De Antarctische ijskap is met een oppervlakte van 14 miljoen km² de grootste ijsmassa op aarde en bedekt ongeveer 98% van het continent. Met een totaal volume van 26,5 miljoen km³ ijs vertegenwoordigt deze kap een potentieel van 58 meter aan wereldwijde zeespiegelstijging. Het oostelijke schild, waar station Syowa zich bevindt, is een massief plateau met een gemiddelde hoogte van ongeveer 3 kilometer en een ijsdikte die gemiddeld 2,5 kilometer bedraagt. Juist hier ontstaan de krachtige luchtstromen die de koude lucht uit het centrum van het continent verplaatsen.

Professor Davies, die in 2024 de prestigieuze Richardson-medaille ontving voor haar uitzonderlijke verdiensten in de glaciologie, maakt gebruik van geavanceerde satellietgegevens en geomorfologische analyses om het gedrag van gletsjers te reconstrueren. Haar methodologie toont aan hoe ijsstromen, gedreven door zwaartekracht, om subglaciale hindernissen heen vloeien of deze afslijten, wat de illusie van een kunstmatige vorm wekt. Hoewel de winden op Antarctica in extreme gevallen snelheden tot 200 mijl per uur kunnen bereiken, is het vooral de constante erosie die verantwoordelijk is voor dit sculpturale werk op het ijsoppervlak.

Uiteindelijk dient deze rechthoekige formatie als een krachtig voorbeeld van hoe fundamentele natuurwetten — zoals de stroming van ijs, interactie met de ondergrond en meteorologische extremen — landschappen kunnen vormen die onwerkelijk lijken. Het fenomeen bevestigt de complexiteit en dynamiek van de Antarctische gletsjersystemen, die voortdurend transformeren onder invloed van zowel interne als externe krachten.