Activiteiten Artsen zonder Grenzen in Gaza opgeschort na conflict over personeelsgegevens

De internationale medische hulporganisatie Artsen zonder Grenzen (MSF) heeft haar werkzaamheden in de Gazastrook en op de Westelijke Jordaanoever noodgedwongen gestaakt nadat de Israëlische regering hun vergunning heeft ingetrokken. Deze ingrijpende beslissing volgt op een slepend conflict waarbij MSF weigerde vertrouwelijke gegevens van haar medewerkers te overhandigen aan de autoriteiten. Deze nieuwe eisen vloeien voort uit strengere regelgeving voor internationale niet-gouvernementele organisaties (INGO's) die in 2025 door de Israëlische overheid werd geïmplementeerd.

Het administratieve geschil bereikte een kookpunt toen de officiële licentie van MSF per 1 januari 2026 werd beëindigd, met de dwingende eis om alle operationele activiteiten uiterlijk op 28 februari 2026 volledig te staken. De spanningen liepen eind december 2025 op nadat het Israëlische Ministerie van Diaspora-zaken en de Bestrijding van Antisemitisme, in coördinatie met COGAT, 37 internationale hulporganisaties sommeerde om gedetailleerde informatie over hun lokale Palestijnse personeel te verstrekken. Volgens de Israëlische zijde zijn deze maatregelen noodzakelijk om het strikt humanitaire karakter van de organisaties te waarborgen en te voorkomen dat hulpgoederen worden omgeleid naar gewapende groeperingen.

Artsen zonder Grenzen, die al sinds oktober 2023 onafgebroken medische noodhulp verleent in de regio, heeft herhaaldelijk benadrukt dat het vrijgeven van persoonlijke gegevens van zowel Palestijnse als internationale medewerkers hen in direct gevaar zou brengen. De organisatie stelt dat dit indruist tegen hun fundamentele ethische principes en de veiligheid van hun personeel ondermijnt. In een poging tot een compromis stelde MSF op 23 januari 2026 voor om als uitzonderlijke maatregel een beperkte lijst met namen te delen, maar verbond hieraan de strikte voorwaarde dat er harde garanties moesten komen voor de veiligheid van het personeel en de bescherming van hun data. Volgens verklaringen van de hulporganisatie werden deze noodzakelijke veiligheidsgaranties echter niet geboden door de autoriteiten.

De stopzetting van de activiteiten van MSF heeft verstrekkende gevolgen voor de bevolking in Gaza, die al zwaar getroffen is door het aanhoudende geweld. Sinds oktober 2023 zijn er 15 medewerkers van MSF om het leven gekomen, op een totaal van 1.700 omgekomen zorgverleners in de regio. Voorafgaand aan de gedwongen opschorting beheerde MSF in 2025 ongeveer een vijfde van alle beschikbare ziekenhuisbedden in Gaza en voerde de organisatie meer dan 800.000 medische consulten uit. Christopher Lockyear, de secretaris-generaal van MSF, waarschuwde dat het vertrek van de organisatie honderdduizenden Palestijnen op een kritiek moment zal beroven van levensreddende hulp.

De internationale gemeenschap reageert verdeeld op deze ontwikkelingen. Alain Destexhe, de voormalig secretaris-generaal van MSF, uitte kritiek en beschuldigde de organisatie ervan haar neutrale koers te hebben verlaten. Daarentegen bestempelden andere invloedrijke organisaties zoals Dokters van de Wereld en Oxfam de eisen van de Israëlische overheid als een gecoördineerde politieke aanval. Volgens hen schendt deze handelwijze de internationaal vastgelegde juridische kaders, aangezien Israël als bezettende macht de plicht heeft om humanitaire hulpverlening te faciliteren en te ondersteunen.

De roep om een oplossing klinkt ook luid vanuit de Arabische wereld. Acht landen met een overwegend islamitische bevolking, waaronder Saoedi-Arabië, Qatar en Egypte, hebben Israël dringend verzocht om de ongehinderde werking van ngo's te garanderen. De Israëlische autoriteiten houden echter vast aan de resolutie van 1 maart 2025, die bepaalt dat alle organisaties identificatiegegevens zoals paspoortnummers en persoonlijke ID-nummers moeten overleggen. Terwijl de deadline nadert, worden er momenteel alternatieve medische oplossingen geëvalueerd om de continuïteit van de zorg voor de inwoners van de Gazastrook enigszins te kunnen waarborgen.