Moldova hoàn tất tiến trình rời khỏi CIS và khẳng định bước chuyển mình địa chính trị sang Liên minh Châu Âu

Vào ngày 2 tháng 4 năm 2026, Quốc hội Cộng hòa Moldova đã chính thức phê chuẩn quyết định quan trọng về việc đưa quốc gia này rời khỏi Cộng đồng các Quốc gia Độc lập (CIS). Bước đi lịch sử này, vốn được khởi xướng bởi Bộ Ngoại giao, đã đánh dấu sự kết thúc về mặt pháp lý cho chiến lược tái định hướng địa chính trị của Chisinau. Đây được xem là một lời khẳng định mạnh mẽ về nỗ lực hội nhập toàn diện của Moldova vào không gian chung của Liên minh Châu Âu (EU) sau nhiều năm nỗ lực cải cách.

Quyết định này được cụ thể hóa bằng việc Tổng thống Maia Sandu ký ban hành các sắc lệnh bãi bỏ những văn kiện sáng lập then chốt, bao gồm Hiệp định thành lập CIS năm 1991, Nghị định thư đi kèm và Hiến chương CIS năm 1993. Các lệnh bãi bỏ này đã chính thức có hiệu lực vào ngày 8 tháng 4 năm 2026 ngay sau khi được đăng tải trên Công báo quốc gia. Tại cơ quan lập pháp, quyết định rút lui đã nhận được sự ủng hộ tuyệt đối với 60 phiếu thuận từ các đại biểu. Kể từ khi đắc cử vào năm 2020, Tổng thống Sandu đã kiên trì thực hiện lộ trình tách biệt Moldova khỏi các cấu trúc chính trị hậu Xô Viết, bà thường xuyên vắng mặt tại các hội nghị thượng đỉnh của khối và tính đến đầu năm 2026, quốc gia này đã đơn phương bãi bỏ 71 trong tổng số 283 thỏa thuận liên quan đến CIS.

Giới chức Chisinau đánh giá hành động này là một sự tiếp nối logic và cần thiết trên con đường hội nhập Châu Âu, đặc biệt trong bối cảnh cuộc xung đột kéo dài giữa Nga và Ukraine cũng như sự hiện diện của lực lượng quân sự Nga tại vùng ly khai Transnistria. Các nhà chức trách Moldova lập luận rằng việc bãi bỏ các hiệp ước là hệ quả tất yếu từ việc Liên bang Nga vi phạm một cách có hệ thống các nguyên tắc cơ bản của CIS, cụ thể là các cam kết về tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và quyền bất khả xâm phạm của các đường biên giới giữa các quốc gia thành viên.

Các yếu tố kinh tế cũng đóng một vai trò chi phối đáng kể trong quyết định rời khối của Moldova. Theo các số liệu thống kê được ghi nhận vào năm 2025, tỷ trọng của các quốc gia CIS trong tổng kim ngạch xuất khẩu của Moldova đã sụt giảm chỉ còn 5,9%, trong khi đó Liên minh Châu Âu đã trở thành đối tác thương mại hàng đầu khi hấp thụ tới 67,5% lượng hàng hóa xuất khẩu. Bên cạnh đó, việc chấm dứt tư cách thành viên dự kiến sẽ giúp ngân sách quốc gia tiết kiệm được khoảng 3,1 triệu leu Moldova mỗi năm (tương đương khoảng 185.000 USD) từ việc ngừng đóng phí hội viên định kỳ cho tổ chức này.

Mặc dù nhận được sự ủng hộ từ chính phủ, các lực lượng đối lập, bao gồm Đảng Cộng sản Moldova, đã chỉ trích bước đi này và gọi đó là một quyết định "thảm họa" đối với nền kinh tế. Họ bày tỏ lo ngại về nguy cơ mất đi các thị trường tiêu thụ truyền thống và sự sụt giảm nguồn kiều hối gửi về từ những công dân đang lao động tại các nước trong khối. Ở chiều ngược lại, Ukraine đã nồng nhiệt hoan nghênh quyết định của Moldova, coi đây là bằng chứng thép cho cam kết đối với chủ quyền và tiến trình Âu hóa. Vị thế địa chính trị của Moldova cũng được củng cố thêm sau khi nước này vừa hoàn thành xuất sắc nhiệm kỳ Chủ tịch Ủy ban Bộ trưởng của Hội đồng Châu Âu.

Với sự ra đi của Moldova, số lượng thành viên chính thức của CIS hiện chỉ còn lại tám quốc gia, bao gồm các nước như Nga, Kazakhstan và Belarus. Như vậy, Moldova đã trở thành quốc gia thứ ba hoàn toàn rời bỏ tổ chức được thành lập từ năm 1991 này, sau các trường hợp của Georgia vào năm 2008 và Ukraine vào năm 2018. Sự kiện này không chỉ khép lại một chương cũ trong lịch sử đối ngoại của quốc gia mà còn mở ra những cơ hội và thách thức mới trên hành trình trở thành một phần của đại gia đình Châu Âu trong tương lai gần.