Net nu de wereld gewend was geraakt aan het idee dat de Iraans-Amerikaanse confrontatie in een patstelling was beland, is er vanuit Teheran een diplomatiek voorstel gekomen dat de toon van het debat drastisch heeft veranderd. Iran heeft zich bereid verklaard de scheepvaart door de Straat van Hormuz — de strategische flessenhals waar ongeveer een vijfde van de wereldwijde olievoorraad doorheen gaat — te deblokkeren in ruil voor het opheffen van Amerikaanse sancties en het beëindigen van militaire vijandelijkheden. Het bericht werd overgebracht via tussenpersonen, waaronder Pakistan, dat al maandenlang bemiddelt tussen Washington en Teheran.
Volgens gegevens van AP en andere westerse en Russische media is het initiatief rechtstreeks gericht op het stabiliseren van de wereldwijde energiemarkten, die al geruime tijd onder druk staan door de blokkade en het escalerende conflict. Pakistan en diverse Arabische en Turkse bemiddelaars proberen al langer een brug te slaan tussen beide partijen, maar juist nu hebben hun inspanningen een nieuwe vorm gekregen: na een reeks mislukte diplomatieke rondes stelt Teheran een drietrapsplan voor waarbij eerst een staakt-het-vuren ingaat, vervolgens de leveringen via Hormuz worden hervat en pas daarna het nucleaire programma wordt besproken.
De Straat van Hormuz is allang niet meer louter een geografisch punt. Het is een cruciaal drukmiddel dat Iran al decennia gebruikt door dan weer demonstratief met sluiting te dreigen en dan weer de scheepvaart gedeeltelijk toe te staan. Nu stelt Teheran voor de zeestraat of een deel daarvan volledig open te stellen, maar eist in ruil daarvoor harde veiligheidsgaranties en het opheffen van economische en militaire beperkingen. De belangen zijn enorm: elke ernstige verstoring van de transporten via deze route is onmiddellijk voelbaar in de olie- en benzineprijzen in Europa, China en de Verenigde Staten.
Voor de wereldeconomie voelt dit voorstel als een verademing na enkele weken van bijna totale onzekerheid. Achter de economische cijfers schuilt echter een diepgaande geopolitieke transformatie: Teheran toont zich bereid tot onderhandelingen maar stelt harde voorwaarden, terwijl Washington de kans krijgt de escalatie te beëindigen zonder publiekelijk een nederlaag te moeten erkennen, mits er een formule voor wederzijdse garanties kan worden overeengekomen. Een groeiend aantal experts is het erover eens dat juist in de nauwe wateren van Hormuz zal worden beslist of de zeestraat het toneel van de volgende crisis wordt, of onverwachts verandert in een breekijzer voor mogelijke ontspanning.
Hoewel de reactie van het Witte Huis vooralsnog terughoudend blijft, is één ding duidelijk: de diplomatie die velen als bevroren beschouwden, heeft plotseling tekenen van leven getoond op precies de plek waar men dat het minst verwachtte — in de smalle oliecorridor tussen de Perzische Golf en de Golf van Oman.
