Trong khi thế giới đã dần quen với ý nghĩ rằng thế đối đầu giữa Iran và Mỹ đang rơi vào bế tắc, một đề xuất ngoại giao từ Tehran vừa xuất hiện đã làm thay đổi hoàn toàn cục diện các cuộc thảo luận. Iran tuyên bố sẵn sàng khai thông hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz — "yết hầu" giao thông vốn đảm nhận khoảng một phần năm lượng cung dầu mỏ thế giới — để đổi lấy việc Mỹ dỡ bỏ các hạn chế và chấm dứt các hành động quân sự. Thông điệp này được chuyển qua các bên trung gian, trong đó có Pakistan, quốc gia đã nỗ lực kết nối giữa Washington và Tehran suốt nhiều tháng qua.
Theo dữ liệu từ AP cùng các cơ quan truyền thông phương Tây và Nga, sáng kiến này trực tiếp hướng tới mục tiêu ổn định thị trường năng lượng toàn cầu, vốn đang chịu áp lực nặng nề từ lệnh phong tỏa và xung đột leo thang kéo dài. Pakistan cùng một số bên trung gian Ả Rập và Thổ Nhĩ Kỳ đã từ lâu cố gắng xây dựng nhịp cầu giữa hai phía, nhưng chính tại thời điểm này, nỗ lực của họ mới mang một định dạng mới: sau chuỗi các vòng ngoại giao thất bại, Tehran đã đề xuất lộ trình ba bước, bắt đầu bằng việc ngừng bắn, tiếp đến là mở cửa vận tải qua Hormuz và cuối cùng mới thảo luận về chương trình hạt nhân.
Eo biển Hormuz từ lâu đã không còn đơn thuần là một địa danh địa lý. Đây là đòn bẩy mà Iran đã sử dụng trong nhiều thập kỷ, khi thì đe dọa đóng cửa thị uy, lúc lại cho phép tàu thuyền lưu thông một phần. Hiện tại, Tehran đề nghị mở cửa toàn bộ hoặc một phần eo biển, nhưng yêu cầu đổi lại những đảm bảo an ninh thực chất cùng việc xóa bỏ các rào cản kinh tế và quân sự. Các rủi ro là vô cùng lớn: bất kỳ sự gián đoạn nghiêm trọng nào đối với nguồn cung qua tuyến đường này đều lập tức tác động đến giá dầu và xăng tại Châu Âu, Trung Quốc và Mỹ.
Đối với nền kinh tế toàn cầu, đề xuất này được ví như một "luồng oxy" quý giá sau nhiều tuần sống trong tình trạng bất định gần như hoàn toàn. Tuy nhiên, đằng sau những con số kinh tế là một sự chuyển dịch địa chính trị sâu sắc: Tehran thể hiện sự sẵn lòng đàm phán nhưng dựa trên những điều kiện kiên quyết, trong khi Washington có cơ hội thoát khỏi vòng xoáy leo thang mà không phải công khai thừa nhận thất bại nếu hai bên thống nhất được công thức đảm bảo lẫn nhau. Ngày càng nhiều chuyên gia đồng thuận rằng, chính tại vùng nước hẹp của Hormuz sẽ quyết định liệu eo biển này trở thành tâm điểm của một cuộc khủng hoảng mới hay bất ngờ biến thành điểm khởi đầu cho một tiến trình hạ nhiệt căng thẳng.
Dù phản ứng từ Nhà Trắng vẫn còn dè dặt, nhưng một điều đã rõ ràng: hoạt động ngoại giao mà nhiều người tưởng chừng đã đóng băng đột ngột cho thấy dấu hiệu hồi sinh tại chính nơi ít ai ngờ tới nhất — hành lang dầu mỏ eo hẹp giữa Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman.
