Gdy świat zdążył już przywyknąć do myśli o irańsko-amerykańskim pacie, z Teheranu napłynęła propozycja dyplomatyczna, która diametralnie zmieniła charakter debaty. Iran ogłosił gotowość do odblokowania żeglugi w cieśninie Ormuz – kluczowym przesmyku, przez który transportowana jest blisko jedna piąta światowej ropy – w zamian za zniesienie amerykańskich restrykcji i zakończenie działań wojennych. Wiadomość tę przekazano za pośrednictwem mediatorów, w tym Pakistanu, który od miesięcy stara się łagodzić napięcia na linii Waszyngton-Teheran.
Jak podaje agencja AP oraz inne zachodnie i rosyjskie media, inicjatywa ta ma na celu bezpośrednią stabilizację światowych rynków energii, odczuwających skutki blokady i narastającego konfliktu. Wysiłki podejmowane przez Pakistan oraz mediatorów z państw arabskich i Turcji, zmierzające do budowy porozumienia, zyskały teraz zupełnie nowy wymiar: po serii fiaska dotychczasowych rozmów Teheran przedstawił trzystopniowy plan, zakładający najpierw zawieszenie broni, następnie wznowienie transportu przez Ormuz, a na końcu negocjacje dotyczące programu nuklearnego.
Cieśnina Ormuz od dawna nie jest już tylko pojęciem geograficznym. To potężne narzędzie nacisku, którym Iran posługuje się od dekad, raz manifestacyjnie grożąc jej zamknięciem, innym razem dopuszczając częściowy ruch statków. Obecnie Teheran proponuje udrożnienie cieśniny lub jej fragmentu, domagając się jednak w zamian realnych gwarancji bezpieczeństwa oraz zniesienia restrykcji ekonomicznych i militarnych. Gra toczy się o najwyższą stawkę, gdyż każde poważne zakłócenie dostaw na tym szlaku błyskawicznie uderza w ceny paliw w Europie, Chinach i USA.
Dla globalnej gospodarki ta oferta jawi się jako istny oddech po tygodniach niemal całkowitej niepewności. Jednak za wskaźnikami ekonomicznymi kryje się głęboka transformacja geopolityczna: Teheran pokazuje wolę do rozmów, lecz na twardych warunkach, natomiast Waszyngton otrzymuje szansę na wyjście z eskalacji bez publicznego przyznawania się do porażki, o ile uda się wypracować formułę wzajemnych gwarancji. Eksperci są coraz bardziej zgodni, że to właśnie na wodach Ormuz rozstrzygnie się, czy region ten pozostanie zarzewiem kolejnego kryzysu, czy niespodziewanie stanie się punktem możliwego odprężenia.
Reakcja Białego Domu pozostaje na razie wstrzemięźliwa, jednak już teraz jasne jest, że dyplomacja uznawana przez wielu za martwą nagle odżyła w miejscu najbardziej nieoczekiwanym – w wąskim korytarzu naftowym łączącym Zatokę Perską z Zatoką Omańską.
