ESA's Proba-3-missie meet abnormaal hoge snelheden bij langzame zonnewind

De eerste wetenschappelijke resultaten van de Proba-3-missie van de Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA) trekken de huidige modellen over het ontstaan van zonnewind in twijfel. De belangrijkste conclusie van het onderzoek, dat in maart 2026 verscheen in The Astrophysical Journal Letters, is dat vlagen van de langzame zonnewind in de binnenste corona van de zon aanzienlijk sneller bewegen dan theoretisch werd voorspeld.

De Proba-3-missie werd in december 2024 gelanceerd met een PSLV-XL-raket van de ISRO en maakt gebruik van geavanceerde precisie-formatievliegtechnologie om een kunstmatige zonsverduistering te creëren. Dankzij deze techniek kan de binnenste corona worden geobserveerd, een gebied dat gewoonlijk verborgen blijft door het felle licht van de zonneschijf zelf. Belangrijke data van de ESA tonen aan dat de langzame zonnewind, die naar verwachting met ongeveer 100 kilometer per seconde nabij het zonneoppervlak zou bewegen, snelheden tot wel 480 kilometer per seconde bereikte. Deze waargenomen snelheden liggen drie tot vier keer hoger dan voorspeld en komen daarmee in de buurt van de waarden van de snelle zonnewind.

Andrei Zhukov, een zonnefysicus bij de Koninklijke Sterrenwacht van België en hoofdauteur van de studie, bevestigde dat deze plasmavlagen aanzienlijk sneller bewogen dan men had verwacht. Joe Zander, wetenschappelijk medewerker van het Proba-3-project bij de ESA, merkte op dat de eerste dataset al verrassende snelheden en versnellingen van de zonnewind nabij de zon liet zien. Het technologische demonstratieproject Proba-3 bestaat uit twee satellieten – de Coronagraph (CSC) en de Occulter (OSC) – die op een afstand van ongeveer 150 meter van elkaar vliegen met een precisie van één millimeter. Sinds juli 2025 heeft het ruimtevaartuig 57 kunstmatige eclipsen gesimuleerd, wat resulteerde in ruim 250 uur aan videobeelden in hoge resolutie, wat gelijkstaat aan ongeveer 5000 waarnemingscampagnes vanaf de aarde.

Het geconstateerde verschil tussen de gemeten en verwachte windsnelheden zet vraagtekens bij de huidige theorieën over de verhitting van de corona, die blijkbaar krachtiger is dan voorheen werd aangenomen. De snelheid van de zonnewind is nauw verbonden met het vraagstuk van de coronale verhitting, waarbij temperaturen tot een miljoen graden Celsius worden bereikt. De onverwacht hoge snelheid van de langzame wind bemoeilijkt de voorspelling van ruimteweer, wat gevolgen kan hebben voor elektriciteitsnetten en satellietcommunicatie op aarde. De Proba-3-missie, die actief is tijdens de actieve fase van zonnecyclus 25, vult een cruciaal gat in de observaties van de binnenste corona en vult hiermee de gegevens aan van missies zoals NASA's Parker Solar Probe en ESA's Solar Orbiter.