ESA'nın Proba-3 Misyonu Yavaş Güneş Rüzgarında Anormal Derecede Yüksek Hızlar Tespit Etti

Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) Proba-3 misyonu kapsamında elde edilen ilk bilimsel veriler, güneş rüzgarı oluşumuna dair mevcut modelleri tartışmaya açıyor. Mart 2026'da The Astrophysical Journal Letters'da yayımlanan araştırmanın temel bulgusu, Güneş'in iç koronasındaki yavaş güneş rüzgarı akımlarının teorik öngörüleri önemli ölçüde aşan hızlarda hareket ettiğini ortaya koyuyor.

Aralık 2024'te ISRO'ya ait PSLV-XL roketiyle fırlatılan Proba-3 misyonu, yapay bir güneş tutulması oluşturmak için gelişmiş hassas formasyon uçuşu teknolojisini kullanıyor. Bu teknik, normalde güneş diskinin yoğun parıltısı nedeniyle görülmesi mümkün olmayan bir bölge olan iç koronanın gözlemlenmesine imkan tanıyor. ESA'nın temel verileri, daha önce Güneş yüzeyi yakınında saniyede yaklaşık 100 kilometre hızla ilerlemesi öngörülen yavaş güneş rüzgarının, saniyede 480 kilometreye varan hızlarda kaydedildiğini gösteriyor. Gözlemlenen bu hızlar, tahminlerin üç ila dört katına çıkarak hızlı güneş rüzgarı seviyelerine yaklaşıyor.

Belçika Kraliyet Gözlemevi'nde güneş fizikçisi ve çalışmanın başyazarı olan Andrei Zhukov, bu plazma patlamalarının beklenenden çok daha süratli hareket ettiğini teyit etti. ESA Proba-3 proje bilimcisi Joe Zander, ilk veri setinin Güneş yakınındaki güneş rüzgarı hızları ve ivmeleri hakkında şimdiden şaşırtıcı sonuçlar sunduğunu ifade etti. Proba-3 teknoloji demonstrasyonu, aralarında yaklaşık 150 metre mesafe bırakarak milimetrik hassasiyetle birlikte uçan Koronograf (CSC) ve Okülter (OSC) adlı iki uydudan meydana geliyor. Temmuz 2025'ten bu yana 57 yapay tutulma simülasyonu gerçekleştiren araç, yaklaşık 5.000 yer tabanlı tutulma gözlemine eşdeğer olan 250 saatin üzerinde yüksek çözünürlüklü video kaydı topladı.

Ölçülen rüzgar hızları ile beklenen değerler arasındaki bu çelişki, koronal ısınma mekanizmalarına ilişkin mevcut teorileri sarsarken, bu süreçlerin düşünülenden daha enerjik olduğuna işaret ediyor. Güneş rüzgarı hızı, sıcaklığın milyon santigrat dereceye ulaştığı korona ısınma problemiyle doğrudan ilintilidir. Yavaş rüzgarın beklenenden daha hızlı olması, Dünya'daki elektrik şebekelerini ve uydu iletişimini etkileyebilen uzay hava durumu tahminlerini daha karmaşık hale getiriyor. 25. Güneş Döngüsü'nün aktif olduğu bir dönemde faaliyet gösteren Proba-3 misyonu, NASA'nın Parker Solar Probe ve ESA'nın Solar Orbiter gibi araçlarının verilerini bütünleyerek iç korona gözlemlerindeki önemli bir eksikliği gideriyor.