Misja Proba-3 ESA zarejestrowała anomalnie wysoką prędkość powolnego wiatru słonecznego

Pierwsze dane naukowe zebrane w ramach misji Proba-3 Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) podważają dotychczasowe modele powstawania wiatru słonecznego. Główny wniosek z badania opublikowanego w „The Astrophysical Journal Letters” w marcu 2026 roku jest taki, że porywy tak zwanego powolnego wiatru słonecznego w wewnętrznej koronie Słońca poruszają się znacznie szybciej, niż zakładały to teorie.

Misja Proba-3, która wystartowała w grudniu 2024 roku na pokładzie rakiety PSLV-XL agencji ISRO, wykorzystuje nowatorską technologię precyzyjnego lotu w formacji do wywoływania sztucznego zaćmienia Słońca. Metoda ta pozwala na badanie wewnętrznej korony – regionu, który zazwyczaj pozostaje ukryty w blasku tarczy słonecznej. Z kluczowych danych ESA wynika, że powolny wiatr słoneczny, który wedle wcześniejszych założeń powinien przemieszczać się blisko powierzchni Słońca z prędkością około 100 km/s, osiągał w rzeczywistości nawet 480 km/s. Te odnotowane prędkości są od trzech do czterech razy wyższe od przewidywanych i zbliżają się do parametrów typowych dla szybkiego wiatru słonecznego.

Andriej Żukow, heliofizyk z Królewskiego Obserwatorium Belgii i główny autor publikacji, potwierdził, że owe wyrzuty plazmy przemieszczały się znacznie prędzej, niż przewidywano. Joe Zander, pracownik naukowy projektu Proba-3 w ESA, przyznał, że już pierwsze zestawy danych ukazały zdumiewające prędkości i przyspieszenia wiatru słonecznego w sąsiedztwie gwiazdy. Eksperymentalny system Proba-3 tworzą dwa satelity – koronograf (CSC) oraz przesłona (OSC) – które utrzymują między sobą dystans około 150 metrów z milimetrową dokładnością. Od lipca 2025 roku urządzenia te wygenerowały 57 sztucznych zaćmień, rejestrując ponad 250 godzin materiału wideo w wysokiej rozdzielczości, co stanowi ekwiwalent około 5000 naziemnych sesji obserwacyjnych.

Wykryty rozdźwięk między pomiarami a prognozami prędkości wiatru rzuca nowe światło na teorie dotyczące mechanizmów nagrzewania korony słonecznej, sugerując, że procesy te są bardziej energetyczne, niż przypuszczano. Prędkość wiatru słonecznego jest bezpośrednio powiązana z zagadką temperatury korony, która sięga miliona stopni Celsjusza. Fakt, że powolny wiatr porusza się szybciej, niż zakładano, utrudnia prognozowanie pogody kosmicznej, zdolnej zakłócać pracę ziemskich sieci energetycznych oraz systemów łączności satelitarnej. Misja Proba-3, prowadzona podczas aktywnej fazy 25. cyklu słonecznego, wypełnia istotną lukę w badaniach wewnętrznej korony, stanowiąc uzupełnienie danych dostarczanych przez sondy Parker Solar Probe (NASA) oraz Solar Orbiter (ESA).