Nieuwe, zeldzame Bromelia Wittmackia aurantiolilacina Ontdekt in Braziliaans Atlantisch Woud

Onderzoekers van de Botanische Tuin van Rio de Janeiro (JBRJ) hebben officieel een gloednieuwe en uiterst zeldzame bromeliasoort gedocumenteerd. Deze nieuwkomer kreeg de wetenschappelijke naam Wittmackia aurantiolilacina. Wat deze soort direct onderscheidt, zijn de opvallende bloeiwijzen die een unieke oranje-lila tint vertonen. De formele wetenschappelijke beschrijving van deze taxon werd op 19 november 2025 gepubliceerd in het peer-reviewed internationale tijdschrift Phytotaxa.

Deze specifieke plantensoort is strikt endemisch voor het Atlantisch Woud-biom. Het holotype, het referentiemonster, werd voor het eerst verzameld in augustus 2023. Dit gebeurde binnen de grenzen van het Nationaal Park Alto Cariri, gelegen in de staat Bahia, nabij de grens met Minas Gerais. Omdat het oorspronkelijke verzamelde exemplaar nog niet in bloei stond, werd het in cultuur gebracht bij de Bromeliaceae-collectie van JBRJ, alsook in het reservaat Gravatas in Teresópolis. Pas in juli 2024, nadat de plant in gecultiveerde omstandigheden tot bloei kwam, werden de onderscheidende morfologische kenmerken duidelijk. Dit omvatte de oranje kleur van de bloemstengel, het vruchtbeginsel en de kelkbladeren, gecombineerd met de lila kleur van de kroonbladeren. Deze kleurstelling vormde de basis voor de soortnaam aurantiolilacina.

Bruno Rezende, onderzoeker en conservator van de wetenschappelijke bromelia-collectie bij JBRJ en een van de auteurs van de studie, gaf aan dat hij onmiddellijk vermoedde dat het om een nieuwe soort ging. Gedurende zijn drie decennia aan onderzoek had hij nog nooit iets dergelijks gezien. Gezien het extreem beperkte verspreidingsgebied en de ernstige bedreigingen door menselijke activiteiten – denk aan ontbossing, habitatfragmentatie en frequenter wordende bosbranden – is Wittmackia aurantiolilacina geclassificeerd als een 'Critically Endangered' (CR) soort. Dit betekent dat de soort dringend bescherming behoeft.

Het Nationaal Park Alto Cariri, de vindplaats van deze zeldzame bromelia, beslaat een oppervlakte van ruwweg 19.238 hectare. Het maakt deel uit van de Centrale Ecologische Corridor van het Atlantisch Woud, die in 2002 werd ingesteld. Het park staat onder beheer van het Chico Mendes Instituut voor Biodiversiteitsbehoud (ICMBio) en staat bekend om zijn rijke flora, waaronder vele soorten bromelia's, orchideeën en cactussen. In het kader van de behoudsinspanningen heeft JBRJ zich geconcentreerd op klonale vermeerdering om het genetisch materiaal veilig te stellen.

Tijdens de introductie in de kweekfaciliteiten ontstond een onverwacht beheerprobleem: kapucijnapen tonen een sterke interesse in de harten van de bromelia's. Dit noodzaakt het personeel om ongediertebestrijdingsmaatregelen toe te passen, zelfs binnen de beschermde arboretumomgeving. Vergelijkend onderzoek naar andere Wittmackia-soorten, die eveneens endemisch zijn voor het Atlantisch Woud, wijst uit dat velen van hen verhoogde aandacht vereisen vanwege de voortschrijdende habitatversnippering. Dit onderstreept de absolute noodzaak van gerichte en proactieve natuurbehoudsstrategieën voor deze kwetsbare ecosystemen.