Brezilya Atlantik Ormanı'nda Yeni ve Nadir Bir Bromeliad Türü: Wittmackia aurantiolilacina Keşfedildi

Rio de Janeiro Botanik Bahçesi (JBRJ) araştırmacıları, son derece nadir kabul edilen yeni bir bromeliad türünü resmen kayda geçirdi. Bu yeni türe Wittmackia aurantiolilacina adı verildi. Bu taksonun ayırt edici özelliği, turuncu-leylak rengi tonlarına sahip benzersiz çiçek durumlarıdır. Türün bilimsel tanımı, hakemli uluslararası dergi Phytotaxa'da 19 Kasım 2025 tarihinde yayımlandı.

Bu keşif, bölge ekosistemi için büyük önem taşımaktadır zira tür, Atlantik Ormanı biyomunun endemik bir üyesidir. Tipik örneği ilk olarak Ağustos 2023'te, Minas Gerais sınırına yakın Bahia eyaletinde yer alan Alto Cariri Ulusal Parkı sınırları içinde toplandı. Çiçeklenmemiş haldeki bu ilk örnek, JBRJ Bromeliadlığı'nda ve Teresópolis'teki Gravatas sığınağında kültüre alındı. Ancak, türün morfolojik özellikleri ancak Temmuz 2024'te, kültivasyon altında çiçek açtıktan sonra netleşti. Çiçek sapı, ovaryum ve çanak yaprakların turuncu rengi ile taç yapraklarının leylak rengi tonları, tür adına ilham veren aurantiolilacina epitetinin temelini oluşturdu.

JBRJ'de bromeliad bilimsel koleksiyonunun küratörü ve araştırmanın yazarlarından Bruno Rezende, bu türün yeni olduğundan hemen şüphelendiğini belirtti. Zira bu bitki, otuz yıllık kariyerinde incelediği hiçbir türe benzemiyordu. Son derece kısıtlı yayılım alanı ve ormansızlaşma, habitat parçalanması ve artan yangınlar gibi ciddi antropojenik baskılar göz önüne alındığında, Wittmackia aurantiolilacina, IUCN Kırmızı Listesi'ne göre 'CR' (Nesli Tehlike Altında) olarak sınıflandırılmıştır. Bu sınıflandırma, acil koruma çabalarının gerekliliğini vurgulamaktadır.

Türün keşfedildiği Alto Cariri Ulusal Parkı, yaklaşık 19.238 hektarlık bir alana yayılmıştır ve 2002 yılında oluşturulan Atlantik Ormanı Merkezi Ekolojik Koridoru'nun bir parçasıdır. Chico Mendes Biyoçeşitlilik Koruma Enstitüsü (ICMBio) tarafından yönetilen park, bromeliadlar, orkideler ve kaktüsler dahil olmak üzere zengin bir floraya ev sahipliği yapmasıyla bilinir. JBRJ, bu koruma çabaları kapsamında genetik materyali güvence altına almak amacıyla klonal çoğaltmaya odaklanmıştır. Bu, türün geleceği için kritik bir adımdır.

Kültivasyon ortamında beklenmedik bir yönetim sorunu ortaya çıktı: Kapuçin maymunları bromeliadların özlerine ilgi gösteriyor. Bu durum, koruma altındaki arboretum içinde bile personelin zararlı kontrol önlemleri almasını zorunlu kılıyor. Atlantik Ormanı'na özgü diğer Wittmackia türleri üzerine yapılan çalışmalar, habitat parçalanması nedeniyle birçoğunun özel ilgi gerektirdiğini göstermektedir. Bu bulgular, W. aurantiolilacina için de geçerli olup, hedefe yönelik koruma stratejilerinin ne denli hayati olduğunu bir kez daha gözler önüne sermektedir. Bilim insanları, bu nadir türün korunması için yerel yönetimlerle işbirliğinin önemini vurgulamaktadır.