Ý, Ấn Độ và Kenya ký kết thỏa thuận chiến lược phát triển hạ tầng AI tại Châu Phi

Ý, Ấn Độ và Kenya đã chính thức ký kết một thỏa thuận ba bên mang tính bước ngoặt, tập trung vào việc thúc đẩy và mở rộng hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) trên khắp lục địa Châu Phi. Sáng kiến chiến lược này được triển khai dưới sự bảo trợ của Trung tâm AI vì sự Phát triển Bền vững (AI Hub for Sustainable Development), đánh dấu một chương mới trong hợp tác công nghệ quốc tế giữa các châu lục.

Lễ ký kết diễn ra trang trọng tại New Delhi, Ấn Độ, trong khuôn khổ Hội nghị Thượng đỉnh về Tác động của AI (AI Impact Summit) tổ chức từ ngày 16 đến 20 tháng 2 năm 2026. Sự hợp tác này là một phần quan trọng trong khung địa chính trị và kinh tế rộng lớn hơn, bao gồm "Kế hoạch Mattei" dành cho Châu Phi do Chính phủ Ý thúc đẩy. Một điểm nhấn quan trọng của thỏa thuận là việc triển khai 15 kịch bản ứng dụng AI ưu tiên bắt đầu từ năm 2026, hướng tới mục tiêu thiết lập 100 lộ trình phổ biến AI tại các quốc gia thuộc Nam bán cầu.

Mặc dù Châu Phi hiện đang đối mặt với sự thiếu hụt đáng kể về năng lực tính toán, đặc biệt là số lượng chip GPU và TPU còn rất hạn chế, nhưng lục địa này lại sở hữu tiềm năng khổng lồ về dữ liệu và năng lượng tái tạo. Các ứng dụng AI trong tương lai sẽ tập trung vào những lĩnh vực thiết yếu như nông nghiệp, thích ứng với biến đổi khí hậu, y tế và bảo tồn các ngôn ngữ bản địa, nhằm tận dụng tối đa lợi thế đặc thù của khu vực.

Một trong những mục tiêu cốt lõi của dự án là xây dựng hệ thống "AI có chủ quyền" (sovereign AI). Điều này nhằm đảm bảo rằng các luồng dữ liệu và mô hình trí tuệ nhân tạo sẽ được duy trì dưới quyền kiểm soát trực tiếp của các quốc gia Châu Phi, thay vì để chúng chảy về các cường quốc công nghệ như Hoa Kỳ hay Trung Quốc, từ đó bảo vệ an ninh thông tin và thúc đẩy tính tự chủ kỹ thuật số.

Thông qua Kế hoạch Mattei, Ý đã kết nối thành công với 14 quốc gia Châu Phi và đang triển khai khoảng 100 dự án đa dạng, trong đó trí tuệ nhân tạo đóng vai trò hạt nhân. Sự tham gia tích cực của Ý không chỉ mang lại nguồn lực tài chính mà còn cung cấp các giải pháp kỹ thuật tiên tiến để hỗ trợ quá trình chuyển đổi số toàn diện tại khu vực này.

Song song đó, Ấn Độ cũng đang đẩy mạnh việc xuất khẩu mô hình Hạ tầng Công cộng Số (DPI) của mình sang các đối tác chiến lược. Tính đến tháng 2 năm 2026, đã có 6 quốc gia Châu Phi, bao gồm Kenya, Ethiopia và Tanzania, ký kết các thỏa thuận hợp tác để áp dụng hệ thống quản trị số hiện đại này vào thực tiễn đời sống xã hội.

Để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong việc thực thi, một nhóm công tác ba bên sẽ được thành lập để giám sát trực tiếp 15 dự án thí điểm đầu tiên. Mặc dù văn bản hiện tại chỉ là Thư ý định và không có tính ràng buộc pháp lý, nhưng việc tập trung vào các trường hợp sử dụng thực tế cho thấy quyết tâm cao độ của các bên tham gia. Trong cấu trúc này, Kenya được định vị là trung tâm tính toán trọng điểm của khu vực nhờ mạng lưới trung tâm dữ liệu đang phát triển mạnh mẽ và hệ sinh thái khởi nghiệp đầy năng động.