İtalya, Hindistan ve Kenya, Afrika'da Yapay Zeka Altyapısını Geliştirmek İçin Stratejik Bir Ortaklığa İmza Attı

İtalya, Hindistan ve Kenya, Afrika kıtasının dijital dönüşümünde yeni bir sayfa açarak, yapay zeka (YZ) altyapısının geliştirilmesi ve bu teknolojilerin geniş kitlelere ulaştırılması amacıyla stratejik bir üçlü anlaşmaya imza attı. Sürdürülebilir Kalkınma için Yapay Zeka Merkezi (AI Hub for Sustainable Development) himayesinde yürütülen bu iddialı girişim, kıtanın teknolojik bağımsızlığını güçlendirmeyi ve yerel çözümler üretilmesini teşvik etmeyi amaçlıyor.

Söz konusu iş birliği protokolü, 16-20 Şubat 2026 tarihlerinde Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'de düzenlenen Küresel Yapay Zeka Etki Zirvesi (AI Impact Summit) çerçevesinde gerçekleştirilen resmi bir törenlikle mühürlendi. Bu ortaklık, İtalyan hükümetinin Afrika'ya yönelik uzun vadeli kalkınma vizyonunu yansıtan ve geniş kapsamlı jeopolitik ile ekonomik hedefleri barındıran "Mattei Planı"nın en önemli ayaklarından biri olarak kabul ediliyor.

İş birliğinin somut bir çıktısı olarak, 2026 yılından itibaren öncelikli on beş yapay zeka kullanım senaryosunun hayata geçirilmesi planlanıyor. Bu adım, Küresel Güney genelinde yapay zekanın yaygınlaştırılması için hedeflenen toplam yüz farklı stratejik yol haritasının oluşturulması vizyonunun kritik bir parçasını teşkil ediyor.

Mevcut istatistiklere bakıldığında Afrika kıtası, yapay zeka işlemleri için hayati önem taşıyan hesaplama kapasitesi noktasında küresel ölçekte bir miktar geride kalmış görünüyor; özellikle kıta genelindeki GPU ve TPU birimlerinin azlığı teknolojik bir engel olarak öne çıkıyor. Buna rağmen Afrika; devasa veri potansiyeli, zengin yenilenebilir enerji kaynakları ve özellikle tarım verimliliği, iklim değişikliğiyle mücadele, modern sağlık hizmetlerine erişim ve yerel dillerin dijital platformlara entegrasyonu gibi alanlarda eşsiz bir büyüme potansiyeli barındırıyor.

Bu stratejik girişimin en dikkat çekici yönlerinden biri de "egemen yapay zeka" (sovereign AI) kavramına verilen ağırlıktır. Bu vizyon, Afrika kaynaklı verilerin ve bu verilerle eğitilen modellerin yalnızca Amerika Birleşik Devletleri veya Çin gibi teknoloji devlerinin kontrolüne geçmesini engellemeyi amaçlıyor. Temel hedef, bu dijital varlıkların ve teknolojik çıktıların doğrudan Afrika ülkelerinin kendi denetimi ve egemenliği altında kalarak yerel kalkınmaya hizmet etmesini sağlamaktır.

İtalya, Mattei Planı aracılığıyla halihazırda 14 farklı Afrika ülkesini bu geniş ekosisteme dahil etmiş durumda ve yapay zeka odaklı çalışmalar da dahil olmak üzere yaklaşık 100 farklı projeyi aktif olarak yürütüyor. Bu kapsamlı ağ, kıta genelinde sürdürülebilir bir teknoloji altyapısının kurulması için gerekli olan kurumsal desteği sağlıyor.

Hindistan ise kendi geliştirdiği Dijital Kamu Altyapısı (DPI) modelini küresel bir standart olarak sunmaya devam ediyor. Şubat 2026 itibarıyla Kenya, Etiyopya ve Tanzanya gibi ülkelerin de aralarında bulunduğu altı Afrika devleti, Hindistan ile bu alandaki iş birliği anlaşmalarını tamamlamış bulunuyor. Bu durum, Hindistan'ın teknolojik tecrübesinin Afrika'nın dijitalleşme sürecindeki etkisini artırıyor.

Sürecin sistematik bir şekilde ilerlemesi ve projelerin şeffaf bir biçimde denetlenmesi amacıyla, belirlenen ilk 15 pilot projeyi yönetecek üçlü bir çalışma grubu oluşturulacak. İmzalanan belge şu aşamada hukuki olarak bağlayıcı bir anlaşmadan ziyade bir "Niyet Mektubu" niteliği taşısa da, tarafların pratik ve uygulanabilir vaka analizlerine odaklanması projenin ciddiyetini kanıtlıyor. Bu yapıda Kenya, hızla büyüyen veri merkezi ağı ve dinamik start-up ekosistemi sayesinde bölgenin merkezi bilişim üssü olarak konumlandırılıyor.