Các nhà lãnh đạo châu Âu đoàn kết phản đối yêu sách của Trump đối với Greenland

Các nhà lãnh đạo quốc gia tại châu Âu đã thiết lập một lập trường kiên định và thống nhất, kiên quyết bác bỏ những yêu sách về kinh tế và lãnh thổ mà Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đưa ra liên quan đến Greenland. Tình hình trở nên đặc biệt căng thẳng sau khi ông Trump tái khởi động các yêu cầu nhằm giành quyền kiểm soát vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch vào tháng 1 năm 2026. Đi kèm với đó là những tuyên bố cứng rắn về khả năng chiếm hữu hòn đảo này bằng mọi giá, dù theo cách này hay cách khác.

Cuộc đối đầu chính trị này đã đạt đến đỉnh điểm sau khi ông Trump đe dọa áp đặt các biện pháp thuế quan trừng phạt đối với tám quốc gia châu Âu nếu họ không chấp thuận đề nghị "Mua lại toàn bộ và tổng thể Greenland". Trước đó, vào ngày 18 tháng 1 năm 2026, nhà lãnh đạo Mỹ đã công khai yêu cầu Đan Mạch phải "rời khỏi Greenland". Để đáp trả những áp lực này, bắt đầu từ ngày 15 tháng 1, các quốc gia bao gồm Đức, Pháp, Thụy Điển, Na Uy và một số nước khác đã triển khai lực lượng quân sự tham gia sứ mệnh trinh sát của NATO mang tên "Sức chống chịu Bắc Cực" (Arctic Resilience). Tổng thống Trump đã ngay lập tức chỉ trích động thái này là một "trò chơi rất nguy hiểm".

Trong bối cảnh đó, các nhân vật chính trị hàng đầu của châu Âu đã thể hiện sự phối hợp hành động ở mức độ cao. Thủ tướng Vương quốc Anh Keir Starmer đã thẳng thắn chỉ trích các mức thuế quan dự kiến là "hoàn toàn sai lầm". Trong khi đó, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã nhấn mạnh sự đối lập giữa cách tiếp cận của ông Trump với nguyên tắc "thượng tôn pháp luật thay vì sử dụng vũ lực thô bạo". Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cũng khẳng định rằng sự đoàn kết của toàn châu Âu chính là chìa khóa để bảo vệ lợi ích chung, đồng thời xác lập những "lằn ranh đỏ" không thể xâm phạm về vấn đề chủ quyền lãnh thổ.

Nhằm thảo luận về các biện pháp đối phó cụ thể, các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) đã tổ chức một hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp tại Brussels vào ngày 23 tháng 1 năm 2026. Trong một tuyên bố chung được đưa ra trước đó vào ngày 18 tháng 1, các quốc gia Anh, Đức, Đan Mạch, Hà Lan, Na Uy, Pháp và Thụy Điển đã tái khẳng định cam kết mạnh mẽ trong việc củng cố an ninh tại khu vực Bắc Cực và sẵn sàng hành động đồng bộ để bảo vệ chủ quyền. Thủ tướng Đan Mạch cũng không quên cảnh báo các thành viên EU rằng bất kỳ sự chia rẽ nào trong nội bộ cũng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các toan tính của Nga.

Cuộc khủng hoảng đã đi đến giai đoạn quyết định vào giữa tháng 1 tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới diễn ra ở Davos, nơi có sự can thiệp trực tiếp của Tổng thư ký NATO Mark Rutte. Sau cuộc gặp giữa ông Trump và ông Rutte vào ngày 21 tháng 1, Tổng thống Trump đã bất ngờ tuyên bố hủy bỏ các đe dọa can thiệp quân sự cũng như các kế hoạch áp thuế vào ngày 22 tháng 1. Quyết định này được đưa ra sau khi hai bên đạt được một thỏa thuận khung mang tính nguyên tắc về "quyền tiếp cận đầy đủ đối với Greenland". Các nguồn tin nội bộ từ NATO cho biết thỏa thuận này có thể bao gồm việc trao cho Mỹ các quyền chủ quyền nhất định để thiết lập căn cứ quân sự, đồng thời ngăn chặn Nga và Trung Quốc tiếp cận các nguồn tài nguyên trên đảo, đánh dấu một sự cập nhật quan trọng cho hiệp ước phòng thủ năm 1951.

Dù các mối đe dọa trực tiếp đã tạm thời lắng xuống, các nhà lãnh đạo châu Âu, tiêu biểu là bà Frederiksen, đã ngay lập tức khẳng định rằng mọi cuộc đàm phán liên quan đến chủ quyền đều bị loại trừ. Bà tuyên bố: "Chúng tôi không thể đem chủ quyền của mình ra để giao dịch". Sự kiện này được giới quan sát đánh giá là đã làm lộ rõ sự rạn nứt sâu sắc về lòng tin trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương, đồng thời thúc đẩy nỗ lực xây dựng quyền tự chủ chiến lược cho châu Âu. Tầm quan trọng của Greenland đối với an ninh quốc gia Mỹ là không thể phủ nhận, đặc biệt với hệ thống phòng thủ tên lửa "Vòm Vàng" (Golden Dome), và sự quan tâm của Washington đối với hòn đảo này đã có lịch sử lâu đời từ năm 1867, ngay sau khi Mỹ mua lại Alaska.

Bên cạnh cuộc khủng hoảng tại Greenland, vào cuối tháng 1 năm 2026, Tổng thống Trump tiếp tục gây tranh cãi khi tuyên bố rằng các lực lượng NATO không thuộc Mỹ đã không hề có mặt tại tiền tuyến trong cuộc chiến ở Afghanistan. Phát ngôn này đã vấp phải sự phản đối quyết liệt từ Thủ tướng Ý Giorgia Meloni và Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre. Hai nhà lãnh đạo đã nhắc lại những hy sinh to lớn của quân đội các nước, bao gồm 53 binh sĩ Ý đã tử nạn, cũng như việc kích hoạt Điều 5 của Hiến chương NATO sau sự kiện 11/9, dẫn đến tổng tổn thất của lực lượng NATO tại Afghanistan lên tới 3.486 quân nhân.

Cũng trong ngày 22 tháng 1 năm 2026 tại Davos, dưới sự chủ trì của ông Trump, một tổ chức mới mang tên "Hội đồng Hòa bình" (Board of Peace - BoP) đã chính thức được thành lập với việc ký kết Hiến chương của Bulgaria và Kosovo. Mặc dù ban đầu được giới thiệu là cơ quan phục vụ tái thiết Gaza, nhưng các nhà phê bình lo ngại đây là một cấu trúc do Mỹ kiểm soát nhằm thay thế Liên Hợp Quốc. Tổ chức này hoạt động theo mô hình giao dịch, nơi các quốc gia có thể phải đóng góp khoản phí lên tới 1 tỷ USD để được rút ngắn thời hạn thành viên từ ba năm xuống thấp hơn.

Trên mặt trận ngoại giao song song, vào ngày 24 tháng 1 năm 2026, đại diện của Nga, Ukraine và Mỹ đã tiến hành các cuộc đàm phán hòa bình kéo dài hai ngày tại Abu Dhabi với kết quả được mô tả là "mang tính xây dựng". Các bên đã đồng ý sẽ tiếp tục gặp lại vào ngày 1 tháng 2. Có những báo cáo về một dự thảo văn kiện đảm bảo an ninh từ phía Mỹ dành cho Ukraine, tuy nhiên phía Moscow vẫn giữ vững lập trường về các điều kiện tiên quyết như "công thức Anchor". Trong khi đó, Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov đã lên tiếng chỉ trích Đại diện cấp cao của EU Kaja Kallas là thiếu năng lực, còn Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky trong chuyến thăm Vilnius vẫn kiên trì thúc đẩy mục tiêu gia nhập EU vào năm 2027.