Nhật Bản Khởi Động Chương Trình 5 Năm Với Ngân Sách 1 Nghìn Tỷ Yên Thúc Đẩy AI Nội Địa

Chính phủ Nhật Bản vừa chính thức khởi động một chương trình hợp tác công tư quy mô lớn, với mục tiêu tăng tốc phát triển năng lực Trí tuệ Nhân tạo (AI) trong nước. Sáng kiến kéo dài năm năm này, dự kiến bắt đầu vào Năm Tài chính 2026 (tháng 4 năm 2026), sẽ phân bổ khoảng 1 nghìn tỷ yên ngân sách nhà nước. Khoản tiền này, tương đương xấp xỉ 6,3 tỷ đô la Mỹ, nhằm mục đích xây dựng một nền tảng công nghệ vững chắc cho tương lai. Mục tiêu chiến lược cốt lõi là giảm thiểu sự phụ thuộc đáng kể vào các công nghệ AI phát triển ở nước ngoài, một vấn đề được xem là then chốt đối với an ninh quốc gia và sự ổn định kinh tế dài hạn của đất nước.

Trọng tâm của chương trình đầy tham vọng này là việc thành lập một công ty AI quốc gia mới. Đơn vị này được kỳ vọng sẽ chính thức đi vào hoạt động vào mùa xuân năm 2026. Tập đoàn SoftBank Group sẽ đảm nhận vai trò điều phối các nỗ lực này, tập hợp một liên minh gồm khoảng 10 tập đoàn hàng đầu của Nhật Bản. Nhiệm vụ chủ đạo của cấu trúc mới này là phát triển một mô hình AI nền tảng quy mô lớn, có khả năng đạt tới cột mốc một nghìn tỷ tham số, ngang tầm với các đối thủ tiên tiến nhất trên thế giới. Để hiện thực hóa dự án này, kế hoạch là tuyển dụng khoảng 100 kỹ sư trình độ cao, bao gồm cả các chuyên gia từ SoftBank và công ty Preferred Networks, Inc.

Nguồn vốn cho dự án được thiết lập theo cơ chế đa tầng. Ngoài khoản trợ cấp từ chính phủ, Tập đoàn SoftBank đã cam kết đầu tư riêng khoảng 2 nghìn tỷ yên trong vòng sáu năm để phát triển cơ sở hạ tầng trung tâm dữ liệu cần thiết. Trong khuôn khổ các khoản đầu tư tư nhân này, việc xây dựng các trung tâm dữ liệu trọng yếu đã được lên kế hoạch tại các tỉnh Hokkaido (thành phố Tomakomai) và Osaka (thành phố Sakai), dự kiến đi vào vận hành trong Năm Tài chính 2026. Sự hỗ trợ của chính phủ cũng sẽ được tập trung vào việc trợ cấp chi phí mua sắm các loại bán dẫn tiên tiến nhất, đồng thời hỗ trợ thu thập và chuẩn bị các bộ dữ liệu huấn luyện chất lượng cao.

Trong chiến lược quốc gia này, một khía cạnh đặc biệt được chú trọng là khái niệm “AI vật lý”, tức là sự tích hợp sâu sắc giữa trí tuệ nhân tạo và công nghệ robot. Nhật Bản, vốn có thế mạnh truyền thống về robot, đang tìm cách tận dụng lợi thế này để củng cố khả năng cạnh tranh trong bối cảnh Cách mạng Công nghiệp 4.0. Mô hình AI nền tảng được phát triển sẽ được cung cấp cho các doanh nghiệp Nhật Bản để tùy chỉnh và ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, bao gồm sản xuất tiên tiến và các hệ thống tự hành.

Mô hình tổng thể này, kết hợp hài hòa giữa nguồn vốn nhà nước, đầu tư tư nhân, nhân lực chất lượng và phát triển hạ tầng, được thiết kế nhằm đảm bảo quyền tự chủ về công nghệ cho Nhật Bản trong lĩnh vực AI vốn mang tính sống còn này. Những quyết sách được đưa ra nhấn mạnh quyết tâm của quốc gia này trong việc vươn lên dẫn đầu, mặc dù hiện tại vẫn còn một khoảng cách nhất định so với Hoa Kỳ và Trung Quốc trong lĩnh vực công nghệ mũi nhọn này.