Nga siết chặt quản lý Telegram và lộ trình đình chỉ hoàn toàn WhatsApp trước cuối năm 2026

Cơ quan Giám sát Truyền thông, Công nghệ Thông tin và Truyền thông đại chúng Liên bang Nga (Roskomnadzor - RKN) đã bắt đầu áp dụng các biện pháp hạn chế một phần đối với ứng dụng nhắn tin Telegram từ đầu năm 2026. Động thái này dẫn đến tình trạng suy giảm hiệu suất hoạt động của ứng dụng, đặc biệt là trong việc tải các tệp video. Các nguồn tin từ thị trường viễn thông xác nhận rằng RKN đã triển khai các biện pháp kỹ thuật này sau khi ghi nhận hàng loạt khiếu nại từ người dùng tại Moscow và Saint Petersburg kể từ những ngày đầu tháng 1 năm 2026.

Vào ngày 16 tháng 1 năm 2026, ông Andrey Svintsov, Phó Chủ tịch Ủy ban Chính sách Thông tin, Công nghệ Thông tin và Truyền thông của Duma Quốc gia Nga, đã mô tả các biện pháp này là một "lời nhắc nhở nhẹ nhàng" dành cho ban lãnh đạo Telegram. Ông nhấn mạnh yêu cầu về việc cần có sự tương tác nhanh chóng hơn với các cơ quan chức năng Nga trong việc ngăn chặn các kênh ẩn danh. Tuy nhiên, Nghị sĩ Svintsov cũng khẳng định rằng một lệnh cấm toàn diện đối với Telegram hiện chưa được xem xét, do nền tảng này vẫn duy trì sự hợp tác hiệu quả với chính phủ Nga cũng như nhiều quốc gia khác trên thế giới. Trước đó, vào tháng 8 năm 2025, Roskomnadzor cũng từng hạn chế tính năng gọi thoại trên cả Telegram và WhatsApp với lý do phòng chống tội phạm mạng và tống tiền.

Song song với đó, tình hình của WhatsApp — ứng dụng thuộc sở hữu của tập đoàn Meta (vốn bị Liên bang Nga liệt vào danh sách tổ chức cực đoan) — đang trở nên nghiêm trọng hơn. Theo tuyên bố của ông Andrey Svintsov vào giữa tháng 1 năm 2026, Roskomnadzor dự kiến sẽ hoàn tất các biện pháp kỹ thuật để chặn hoàn toàn WhatsApp tại Nga trước khi kết thúc năm 2026. Vị nghị sĩ này liên kết các biện pháp cứng rắn trên với tư cách pháp nhân của Meta, đồng thời nhấn mạnh tính cấp thiết của việc này trong bối cảnh chuẩn bị cho cuộc bầu cử Duma Quốc gia dự kiến diễn ra vào tháng 9 năm 2026.

Dữ liệu từ ông Mikhail Klimarev, Giám đốc "Hiệp hội Bảo vệ Internet", cho thấy tính đến cuối năm 2025, hơn 90% nỗ lực kết nối với máy chủ WhatsApp từ lãnh thổ Nga đã thất bại, minh chứng cho việc dịch vụ này gần như đã ngừng hoạt động ổn định. Đối với Telegram, các hạn chế bắt đầu từ đầu năm 2026 tập trung vào việc làm chậm tốc độ truy cập. Một số nguồn tin cho biết tốc độ tải tệp đa phương tiện đã giảm mạnh từ 70% đến 80% kể từ ngày 22 tháng 12. Ông Svintsov giải thích rằng việc làm chậm này là do phía Telegram phản ứng chưa đủ nhanh trước các yêu cầu gỡ bỏ các kênh ẩn danh lan truyền thông tin sai lệch, bao gồm các nội dung liên quan đến Chiến dịch quân sự đặc biệt và thông tin về thị trường tài chính.

Chính sách quản lý hiện nay đang thể hiện sự phân hóa rõ rệt: đối với Telegram, cơ quan chức năng sử dụng áp lực thông qua việc giảm chất lượng dịch vụ để thúc đẩy hợp tác; trong khi đó, WhatsApp bị định hướng đình chỉ hoàn toàn do liên quan đến tổ chức bị công nhận là cực đoan tại Nga. Ông Sergey Boyarsky, người đứng đầu ủy ban chuyên trách của Duma Quốc gia, từng lưu ý rằng việc chặn hoàn toàn Telegram chỉ có thể xảy ra nếu người dùng chuyển sang sử dụng ứng dụng nhắn tin quốc gia mang tên Max. Tuy nhiên, dự án Max được các quan chức đánh giá là chưa thành công như mong đợi. Mặc dù đại diện WhatsApp từng tuyên bố ý định giữ chân người dùng Nga vào cuối tháng 12 năm 2025, nhưng cho đến nay vẫn chưa có thông báo chính thức nào về việc họ sẽ tuân thủ các quy định pháp luật của Nga.